Dış Gebelik Belirtileri Nelerdir? Hangi Durum Acildir?

Özet

Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim içine değil, rahim dışındaki bir alana yerleşmesiyle oluşur. En sık yerleşim yeri fallop tüpüdür. Bu durum, sağlıklı bir rahim içi gebelik gibi devam edemez ve zamanında fark edilmezse ciddi iç kanamaya yol açabilir.

Burada en önemli nokta şudur: Her karın ağrısı ya da her kanama dış gebelik değildir. Ama pozitif gebelik testi, adet gecikmesi ve tek taraflı ağrı gibi belirtiler birlikteyse tabloyu hafife almamak gerekir.

Dış gebelik nedir?

Normalde döllenmiş yumurta rahim içine yerleşir. Dış gebelikte ise gebelik rahim dışında gelişmeye başlar. En sık tüpte görülse de yumurtalıkta, rahim ağzında ya da karın boşluğunda da olabilir. Bu nedenle dış gebelik, devam eden normal gebelik gibi düşünülmez ve erken değerlendirme gerektirir.

En sık belirtiler nelerdir?

Dış gebeliğin belirtileri her kişide aynı olmayabilir. En sık görülen başlıklar şunlardır:

• vajinal kanama veya lekelenme
• alt karın ya da kasık ağrısı
• özellikle tek taraflı ağrı
• omuz ucu ağrısı
• baş dönmesi
• fenalaşma veya bayılma hissi

Bazı kadınlarda belirti çok hafif olabilir. Bazılarında ise ilk bulgu aniden gelişen şiddetli ağrıdır.

Tek taraflı ağrı neden önemlidir?

Karın ağrısı gebelikte başka nedenlerle de olabilir. Ama dış gebelikte özellikle tek tarafta belirginleşen, giderek artan veya saplanır tarzda hissedilen ağrı daha dikkatli ele alınır. Ağrının bir tarafta baskın olması, tüpte gerilme veya kanamayla ilişkili olabilir.

Bu nedenle adet gecikmesi ya da pozitif gebelik testiyle birlikte tek taraflı ağrı varsa yalnızca gaz, üşütme ya da normal gebelik ağrısı diye düşünmek doğru değildir.

Omuz ağrısı ve bayılma hissi neden acildir?

Dış gebelik ilerleyip iç kanamaya yol açarsa, karın içindeki kan diyaframı tahriş edebilir ve omuz ucunda ağrı hissedilebilir. Aynı şekilde baş dönmesi, fenalaşma, solukluk ve bayılma hissi de iç kanamanın işareti olabilir.

Bu belirtiler olduğunda artık bekleyip test tekrarlamak uygun değildir. Acil değerlendirme gerekir.

Her kanama dış gebelik anlamına gelir mi?

Hayır. Erken gebelikte hafif kanama birçok farklı nedenle olabilir. Yerleşme kanaması, düşük tehdidi veya başka erken gebelik sorunları da benzer tablo yapabilir. Ama dış gebelikte kanama ile ağrı birlikte olduğunda dikkat seviyesi yükselir.

Özellikle kanama koyu renkli, düzensiz, tekrar eden veya ağrıyla birlikteyse değerlendirme geciktirilmemelidir.

Muayenede neler değerlendirilir?

Dış gebelik şüphesinde çoğu zaman şu başlıklar birlikte ele alınır:

1. Son adet tarihi ve gebelik testi sonucu
2. Ağrının yeri ve şiddeti
3. Kanama olup olmadığı
4. Beta-hCG düzeyi
5. Transvajinal ultrason bulguları

Bazı durumlarda tek bir test sonucu yeterli olmaz. Beta-hCG ve ultrasonun birlikte değerlendirilmesi, bazen de tekrar edilmesi gerekir. Çünkü çok erken dönemde rahim içinde gebelik görünmemesi her zaman dış gebelik anlamına gelmez; ama mutlaka izlem gerektirir.

Sık yanlış bilinenler

Dış gebelikte mutlaka çok şiddetli ağrı olur

Hayır. Bazı kişilerde başlangıç belirtileri daha hafif olabilir.

Pozitif test varsa gebelik kesin rahim içindedir

Doğru değildir. Test gebelik hormonunu gösterir; yerleşim yerini göstermez.

Omuz ağrısı gebelikle ilişkili değildir

Yanlış. Özellikle kanama ve baş dönmesiyle birlikteyse dış gebelikte önemli bir işaret olabilir.

Kanama azsa beklemek yeterlidir

Her zaman değil. Kanamanın miktarı kadar ağrı ve genel durum da önemlidir.

Dış gebelik, erken dönemde fark edilmesi gereken önemli bir durumdur. Pozitif test veya adet gecikmesiyle birlikte tek taraflı ağrı, kanama, omuz ağrısı, baş dönmesi ya da bayılma hissi varsa tabloyu hafife almamak gerekir. En güvenli yaklaşım, bu belirtileri olduğunda kendi kendine yorum yapmak yerine acil değerlendirme istemektir.