Gebelikte Depresyon

Özet

Gebelik döneminin her zaman mutlu ve huzurlu geçmesi beklenir. Bu beklenti, gebelikte depresyon yaşayan birçok kadının kendini daha yalnız hissetmesine yol açabilir. Oysa gebelik depresyondan koruyan bir dönem değildir. Gebelik sırasında da depresyon gelişebilir ya da daha önce var olan depresif tablo belirginleşebilir.

Bu nedenle gebelikte depresyonu “geçici moral bozukluğu” gibi görmek doğru değildir. Aynı şekilde her üzgün günü de depresyon saymak doğru olmaz. Burada belirleyici olan, belirtilerin süresi, yoğunluğu ve günlük yaşamı ne kadar etkilediğidir.

Gebelikte depresyon nasıl hissedilebilir?

Gebelikte depresyon çok farklı şekillerde ortaya çıkabilir. En sık görülen belirtiler:

• günün büyük kısmında düşük ruh hali
• eskiden keyif veren şeylere ilgide azalma
• umutsuzluk hissi
• yoğun yorgunluk
• iştah değişiklikleri
• uyku bozukluğu
• kendini yetersiz hissetme
• suçluluk düşünceleri
• karar vermekte zorlanma

NHS depresyon in pregnancy sayfasında da benzer belirtiler açıkça sıralanır. Burada önemli olan, bunların birkaç günden uzun sürmesi ve gündelik yaşamı etkilemesidir.

Gebelikte normal duygusal hassasiyet ile depresyon nasıl ayrılır?

Gebelikte hassasiyet ve zaman zaman ağlama sık görülür. Ancak depresyonda tablo daha kalıcıdır. Kişi yalnızca kolay duygulanmaz; aynı zamanda:

• hayattan çekilmiş gibi hissedebilir
• çevresine ilgisini kaybedebilir
• gelecekten umudunu azaltabilir
• günlük işleri sürdürmekte zorlanabilir

Bu nedenle süreklilik çok önemlidir. Özellikle 2 haftadan uzun süren ve işlevselliği bozan tablo daha dikkatli ele alınmalıdır.

Kimlerde risk daha yüksek olabilir?

Risk şu durumlarda artabilir:

• daha önce depresyon öyküsü
• anksiyete bozukluğu geçmişi
• plansız gebelik
• düşük sosyal destek
• ilişki sorunları
• travma öyküsü
• ekonomik baskı
• önceki gebelik kayıpları

Bu bilgi kader anlamına gelmez. Sadece daha erken fark etmemiz gerektiğini hatırlatır.

Gebelikte depresyon neden gözden kaçabilir?

Çünkü bazı belirtiler gebeliğin normal değişimleriyle karışabilir. Yorgunluk, iştah değişikliği, uyku bozukluğu veya konsantrasyon güçlüğü gebelikte de görülebilir. Bu nedenle kişi ya da yakın çevresi durumu küçümseyebilir.

Tam da bu yüzden gebelikte ruh sağlığı değerlendirmesi, sadece kişi çok kötü hissettiğinde değil, rutin takiplerin parçası olarak da yapılmalıdır.

Tedavi edilmeyen depresyon neden önemlidir?

Tedavi edilmeyen depresyon:

• gebelik bakımına uyumu azaltabilir
• beslenme ve uyku düzenini bozabilir
• ilişki ve aile desteğini zorlayabilir
• doğum sonrası ruh sağlığını etkileyebilir
• bağ kurma sürecini zorlaştırabilir

Bu nedenle destek istemek yalnızca anne için değil, gebelik sürecinin bütünü için önemlidir.

Gebelikte tedavi seçenekleri nelerdir?

Tedavi kişiselleştirilir. Şunlar değerlendirilebilir:

• konuşma terapileri
• yapılandırılmış psikolojik destek
• yaşam düzeni desteği
• yakın çevre desteğinin güçlendirilmesi
• gerekli durumlarda ilaç tedavisi

ACOG ve NHS kaynakları, gebelikte depresyon tedavisinde hem psikolojik desteğin hem de uygun hastada ilaç tedavisinin değerlendirilebileceğini belirtir. Antidepresan kullanımı gerektiğinde, asıl risk yalnızca ilacın değil, tedavisiz depresyonun da oluşturduğu yükle birlikte düşünülür.

Ne zaman daha hızlı yardım gerekir?

Aşağıdaki durumlarda destek geciktirilmemelidir:

• kendine zarar verme düşüncesi
• yaşamın anlamsız geldiğini düşünme
• bebeğe zarar verme korkusu ya da düşüncesi
• ciddi uykusuzluk
• yemek yemeyi belirgin azaltma
• günlük işlevleri sürdürememe

Bu tabloda yalnızca kendi kendine baş etme yöntemleriyle yetinmek doğru olmaz.

Sık yanlış bilinenler

Gebelikte depresyon olmaz, sadece hassasiyet olur

Hayır. Gebelikte depresyon gelişebilir.

İlaç konuşuluyorsa mutlaka bebeğe zarar verilir

Doğru değildir. Değerlendirme her zaman risk-fayda dengesiyle yapılır.

Destek almak için çok ağırlaşmayı beklemek gerekir

Hayır. Erken destek çoğu zaman daha faydalıdır.

Üzüntülü hissettiğim için kötü anne olacağım

Hayır. Bu düşünce depresyonun parçası olabilir; gerçek bir yetersizlik göstergesi değildir.

Gebelikte depresyon sık görülebilir ve çoğu zaman sessiz ilerler. En önemli şey, bu belirtileri karakter zayıflığı ya da geçici hassasiyet diye küçümsememektir. Uzayan, işlevi bozan ve umudu azaltan bir tablo varsa profesyonel destek istemek doğru adımdır.