Adenomyozis Nedir?

Özet

Adenomyozis, rahim iç tabakasını oluşturan dokuya ait hücrelerin rahim kas tabakası içine doğru yerleşmesiyle gelişen iyi huylu bir uterin hastalıktır. Bu durum en sık ağrılı ve yoğun adet kanamalarıyla gündeme gelir. Bazı kadınlarda rahimde büyüme, baskı hissi ve ilişki sırasında ağrı da tabloya eklenebilir.

Bu hastalık endometriozisle sık karışır. Çünkü ikisinde de benzer doku yer değiştirmiş gibi düşünülür. Ancak adenomyoziste odak rahim kas tabakasının içindedir; endometrioziste ise rahim dışında yerleşim olur.

Adenomyozis tam olarak ne demektir?

Rahim duvarı iki temel tabakadan oluşur: iç tabaka endometrium, dıştaki kalın kas tabakası ise miyometriyumdur. Adenomyoziste endometrium benzeri doku miyometriyum içine doğru yerleşir. Bu doku yine aylık hormonal döngüye yanıt verdiği için ağrı, kanama artışı ve rahimde hassasiyet oluşturabilir.

Bu nedenle adenomyozis hem yapısal hem de hormonla ilişkili bir hastalık gibi davranır.

Endometriozisten farkı nedir?

Bu farkı basitçe şöyle düşünebilirsiniz:

• Adenomyozis: doku rahim kas tabakasının içindedir
• Endometriozis: benzer doku rahim dışında yer alır

İki hastalık aynı kişide birlikte de bulunabilir. Bu yüzden birinde tanı olması diğerini tamamen dışlamaz.

En sık belirtiler nelerdir?

Adenomyozis en sık şu belirtilerle ilişkilidir:

• ağrılı adet
• yoğun ve uzun süren adet kanaması
• adet dışı pelvik ağrı
• alt karında baskı, dolgunluk veya şişkinlik hissi
• ilişki sırasında ağrı
• bazen rahimde büyüme hissi

Bazı kadınlarda belirti çok hafif olabilir. Bazılarında ise hem ağrı hem de ağır kanama günlük yaşamı belirgin şekilde etkiler.

Neden yoğun ve ağrılı adet birlikte görülür?

Adenomyoziste rahim daha hassas ve daha “çalışkan” hale gelebilir. Kas tabakası içinde bulunan odaklar, rahmin adet döneminde daha ağrılı kasılmasına ve kanamanın daha yoğun seyretmesine katkı sağlayabilir. Bu nedenle adenomyozis düşündüren en tipik örüntülerden biri, yoğun kanama ile ağrının birlikte olmasıdır.

Bu nokta önemlidir; çünkü üst sıralardaki bazı içerikler ağır kanamayı ve ağrıyı ayrı ayrı anlatır. Oysa birlikte görülmeleri tanıda daha yol göstericidir.

Tanıda hangi yöntemler kullanılır?

Tanı çoğu zaman şu basamaklarla değerlendirilir:

• ayrıntılı şikâyet öyküsü
• jinekolojik muayene
• ultrason
• gerektiğinde MRI

Rahmin muayenede daha büyük, hassas veya gergin hissedilmesi ipucu verebilir. Ancak kesin tanı her zaman yalnızca muayene ile konmaz. Görüntüleme, özellikle ultrason, pratikte önemli yer tutar.

Ne zaman değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki durumlarda adenomyozis açısından değerlendirme düşünülmelidir:

• gittikçe artan adet ağrısı
• yoğun adet kanaması
• ağrı kesiciye rağmen belirgin rahatlamayan dönem ağrıları
• şişkinlik ve pelvik baskı hissi
• ilişki sırasında ağrı
• ağır kanama nedeniyle halsizlik veya anemi belirtileri

Özellikle yoğun kanama ve ağrının birlikte olduğu tabloda gecikmeden değerlendirme çok faydalı olur.

Sık yanlış bilinenler

Adenomyozis ile endometriozis aynı hastalıktır

Hayır. Benzer yönleri vardır ama aynı değildir.

Adenomyozis varsa mutlaka çok büyük bir rahim olur

Her zaman değil. Rahim büyüyebilir ama her kadında belirgin olmayabilir.

Sadece ağır adet yapar, ağrı yapmaz

Doğru değildir. Ağrı en sık belirtilerden biridir.

Adenomyozis kanser demektir

Hayır. İyi huylu bir hastalıktır, ancak semptomları yaşam kalitesini ciddi etkileyebilir.

Adenomyozis, özellikle yoğun ve ağrılı adetlerin birlikte görüldüğü kadınlarda akılda tutulması gereken önemli bir tanıdır. Şikâyetlerin yıllar içinde artması, kansızlık yapacak kadar yoğun kanama olması veya pelvik ağrının kalıcı hale gelmesi bu hastalığı daha olası hale getirir.