Adet Söktürücü İlaç Nedir?

Özet

“Adet söktürücü” ifadesi halk arasında çok kullanılır, ama tıbbi olarak tek bir ilacı anlatmaz. Çoğu zaman burada kastedilen şey, gebelik dışlandıktan sonra ve uygun görüldüğünde kullanılan, progesteron benzeri ilaçlarla oluşturulan çekilme kanamasıdır. Yani amaç, altta yatan nedeni çözmeden sadece kanamayı başlatmak değil; önce neden adet olmadığını anlamak, sonra gerekiyorsa kontrollü biçimde kanama planlamaktır.

Bu nedenle adet söktürücü ilaç rastgele alınacak bir “döngü başlatıcı” gibi düşünülmemelidir. Bazı kadınlarda uygun olabilir, bazı kadınlarda ise asıl tanıyı geciktirebilir.

Adet söktürücü ilaç ne demektir?

Pratikte bu ifade en sık, doktorun belirli durumlarda verdiği progesteron içeren ilaçları anlatır. Bu ilaçlar belli bir süre kullanılıp bırakıldığında, rahim iç tabakasında çekilme kanaması oluşabilir. Ancak bu her gecikmede aynı şekilde uygulanmaz.

Önce şu sorular netleşmelidir:

• Gebelik ihtimali var mı?
• Yumurtlama bozukluğu mu söz konusu?
• Tiroid, prolaktin, PCOS veya erken over yetmezliği gibi nedenler var mı?
• Kanama aslında hiç olmaması mı, yoksa düzensiz döngü mü?

Bu yüzden ilacın adı kadar, neden verildiği önemlidir.

Hangi durumlarda düşünülür?

Bazı kadınlarda, gebelik dışlandıktan ve temel değerlendirme yapıldıktan sonra şu durumlarda gündeme gelebilir:

• uzamış adet gecikmesi
• düzensiz ama arada sırada uzun gecikmeler
• yumurtlama olmamasına bağlı seyrek adet görme
• bazen tanısal amaçla çekilme kanaması yanıtını görmek isteme

Buradaki amaç her zaman aynı değildir. Bazen düzenleme, bazen de altta yatan mekanizmayı daha iyi anlama hedeflenir.

Önce neden gebelik dışlanmalıdır?

Bu soru çok önemlidir. Çünkü adet gecikmesinde ilk dışlanması gereken nedenlerden biri gebeliktir. Gebelik varken veya dış gebelik şüphesi bulunan bir durumda “adet söktürücü” mantığıyla ilaç kullanmak güvenli değildir.

Özellikle şu durumlar varsa tabloyu yalnızca gecikmiş adet gibi görmek doğru olmaz:

• pozitif ya da şüpheli gebelik testi
• tek taraflı kasık ağrısı
• lekelenme ile birlikte baş dönmesi
• bayılma hissi

Bu gibi durumlarda öncelik, ilacı başlamak değil tanıyı netleştirmektir.

Her adet gecikmesinde neden otomatik verilmez?

Çünkü gecikmenin nedeni değişkendir. Stres, hızlı kilo kaybı, yoğun egzersiz, PCOS, tiroid bozukluğu, prolaktin yüksekliği, emzirme, menopoz geçişi ve bazı ilaçlar adet düzenini etkileyebilir. Her biri için yaklaşım aynı değildir.

Örneğin:

• PCOS’ta mesele yalnızca kanama başlatmak olmayabilir.
• Erken menopoz şüphesinde tanıyı geciktirmemek gerekir.
• Beslenme bozukluğu veya aşırı egzersiz varsa asıl sorun hormon dengesini bozan yaşam koşulları olabilir.

Bu nedenle adet söktürücü ilaç, tanının yerine geçen bir çözüm değildir.

Bu ilaçlar ne zaman uygun olmayabilir?

Aşağıdaki başlıklarda daha dikkatli olunmalıdır:

• açıklanamayan vajinal kanama
• gebelik şüphesi
• pıhtı öyküsü veya ciddi damar riski
• aktif karaciğer hastalığı
• hormon duyarlı bazı hastalıklar
• şiddetli baş ağrısı, görme değişikliği gibi eşlik eden başka belirtiler

Bu liste her durumu kapsamaz; ama “bitkisel gibi zararsız” sanılmaması gerektiğini gösterir.

Adet söktürücü ile adet geciktirici aynı şey mi?

Hayır. Bu iki başlık sık karışır.

• Adet söktürücü yaklaşım, mevcut gecikmede kanama başlatmayı hedefler.
• Adet geciktirici yaklaşım ise yaklaşan bir kanamayı ileri tarihe ertelemeyi amaçlar.

Kullanılan ilaç grupları bazen benzer olabilir; ama amaç, zamanlama ve kullanım şekli aynı değildir.

Ne zaman değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki durumlarda internetten ilaç ismi bakıp başlamak yerine değerlendirme gerekir:

• gebelik testi negatif olduğu halde 3 ay adet olmaması
• tekrar eden adet gecikmeleri
• gecikmeye tüylenme, akne, kilo değişimi veya süt gelmesi eşlik etmesi
• gecikmeye ağrı veya ara kanama eklenmesi
• ilk kez böyle bir düzensizlik yaşıyor olmanız
• gebelik planınızın olması

Bu gibi durumlarda ilacı değil, nedeni netleştirmek daha değerlidir.

Sık yanlış bilinenler

Adet söktürücü ilaç her gecikmede güvenle kullanılabilir

Hayır. Önce gebelik ve altta yatan nedenler değerlendirilmelidir.

Kanama başladıysa sorun çözülmüş demektir

Doğru değildir. Kanama olması nedenin düzeldiğini göstermez.

Bu ilaçlar hormon testi yapmadan da herkes için aynıdır

Hayır. Kişinin yaşı, öyküsü ve düzensizliğin biçimi yaklaşımı değiştirir.

Adet söktürücü ile adet geciktirici aynı şeydir

Hayır. Amaçları farklıdır.

Adet söktürücü ilaç, uygun hastada yararlı olabilir; ama doğru tanının yerine geçmez. En sağlıklı yaklaşım, “kanamayı nasıl başlatırım?” sorusundan önce “neden adet olmuyorum?” sorusunun cevabını aramaktır.