Vajinada Yanma ve Kaşıntı Neden Olur?

Özet

Vajinada yanma ve kaşıntı, kadınların en sık yaşadığı ama çoğu zaman “mantar oldum herhalde” diyerek kendi kendine yorumladığı şikâyetlerden biridir. Oysa her kaşıntı mantar değildir. Bazen enfeksiyon, bazen tahriş, bazen menopozla ilişkili kuruluk, bazen de dış genital deriye ait bir cilt hastalığı bu tabloya yol açabilir.

Bu yüzden en doğru yaklaşım, kaşıntının nerede olduğunu ve hangi başka belirtilerle birlikte geldiğini ayırt etmektir. Vajina içindeki rahatsızlık ile vulvadaki yani dış genital bölgedeki kaşıntı aynı anlama gelmeyebilir.

Vajinada yanma ve kaşıntı en sık neden olur?

En sık nedenler şunlardır:

• mantar enfeksiyonu
• irritan veya alerjik temas reaksiyonları
• bakteriyel dengesizlikler
• trikomonas ve bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
• menopozla ilişkili kuruluk
• vulvar cilt hastalıkları

Bu nedenle kaşıntının şiddeti kadar, akıntının tipi, koku, ağrı, kızarıklık ve cilt görünümü de önemlidir.

Mantar ile irritasyon nasıl karışır?

Bu iki durum günlük pratikte en çok karışan tablolardandır. Mantar enfeksiyonunda çoğu zaman:

• yoğun kaşıntı
• beyaz, peynirimsi akıntı
• kızarıklık
• bazen idrar yaparken yanma
• ilişki sırasında rahatsızlık

görülür.

İrritasyonda ise tablo daha çok şunlarla ilişkilidir:

• parfümlü sabun ve duş jelleri
• günlük pedler
• ıslak mendiller
• dar sentetik iç çamaşırları
• tıraş veya sürtünme

İrritasyon bazen enfeksiyon kadar kaşıntı yapabilir. Bu yüzden “kaşınıyorsa mantardır” düşüncesi eksik kalır.

Bakteriyel vajinozis ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar bu tabloyu yapar mı?

Evet, ama her biri aynı tabloyu yapmaz. Örneğin bakteriyel vajinozis daha çok kötü koku ve ince akıntıyla ilişkilidir; belirgin kaşıntı her zaman ön planda olmayabilir. Trikomonas ve bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ise akıntı, yanma, kaşıntı ve bazen pelvik ağrıyla birlikte olabilir.

Özellikle şu durumlarda cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar da akılda tutulmalıdır:

• yeni partner
• korunmasız ilişki
• sarı-yeşil akıntı
• pelvik ağrı
• ilişki sonrası kanama

Bu durumda sadece mantar kremi kullanıp beklemek doğru olmayabilir.

Menopoz ve kuruluk neden gözden kaçmamalıdır?

Menopoz sonrası dönemde östrojen azalması vajinal ve vulvar dokuyu daha ince, daha kuru ve daha hassas hale getirebilir. Bu da:

• yanma
• batma
• kaşıntı
• idrar yaparken rahatsızlık
• ilişki sırasında ağrı

gibi belirtiler yaratabilir.

Yani özellikle menopoz döneminde her yanma enfeksiyon değildir. Bu başlık, üst sıralardaki birçok içerikte yeterince net işlenmez. Oysa tekrarlayan “mantar oldum” hissinin altında bazen aslında kuruluk ve atrofi bulunur.

Hangi vulvar cilt hastalıkları kaşıntı yapabilir?

Dış genital bölgede yani vulvada kaşıntı yapan önemli nedenler arasında:

• egzama ve irritan dermatit
• sedef benzeri deri hastalıkları
• liken sklerozus
• kronik tahriş ve sürtünme

yer alır.

Özellikle beyazlaşma, çatlama, ciltte kalınlaşma, gece artan inatçı kaşıntı veya tekrarlayan yara hissi varsa bunu sadece mantar gibi görmek doğru değildir. Vulvar deri hastalıkları ayrıca değerlendirilmelidir.

Ne zaman değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki durumlarda muayene geciktirilmemelidir:

• kaşıntı ve yanma sık tekrar ediyorsa
• kötü kokulu akıntı varsa
• ciltte çatlak, yara, beyazlaşma ya da kanama varsa
• ateş veya pelvik ağrı eşlik ediyorsa
• gebelik varsa
• menopoz sonrası yeni başladıysa
• reçetesiz ürünlere rağmen düzelmiyorsa

Bu durumda doğru tanı koymadan tekrar tekrar rastgele tedavi kullanmak sorunu uzatabilir.

Sık yanlış bilinenler

Her vajinal kaşıntı mantardır

Hayır. Tahriş, kuruluk, BV, trikomonas veya cilt hastalıkları da neden olabilir.

Kaşıntı varsa sabunla daha çok yıkamak gerekir

Doğru değildir. Aşırı yıkama ve parfümlü ürünler tahrişi artırabilir.

Menopoz sonrası kaşıntı enfeksiyon değilse önemsizdir

Hayır. Kuruluk, atrofi ve vulvar cilt hastalıkları da tedavi gerektirebilir.

Reçetesiz mantar kremi işe yaramadıysa sorun psikolojiktir

Hayır. Tanının yanlış olması çok daha olasıdır.

Vajinada yanma ve kaşıntı, tek bir hastalığın değil birçok farklı durumun belirtisi olabilir. En önemli nokta, bunu otomatik olarak mantar diye etiketlememektir. Özellikle tekrarlayan ya da cilt değişikliğiyle birlikte olan şikâyetlerde doğru tanı, rahatlamanın en önemli adımıdır.