Yumurtalık Kisti Nedir?

Özet

Yumurtalık kisti, yumurtalığın içinde ya da yüzeyinde gelişen sıvı dolu bir keseciktir. Çok sık görülür ve çoğu kadında herhangi bir belirti vermeden saptanabilir. Özellikle üreme çağında görülen kistlerin büyük bölümü iyi huyludur ve zaman içinde kendiliğinden kaybolur.

Yumurtalık kisti dendiğinde gereksiz korku oluşması çok yaygındır. Çünkü birçok kişi “kist” kelimesini doğrudan ameliyat veya kanserle eşleştirir. Oysa çoğu yumurtalık kisti ne kanserdir ne de cerrahi gerektirir.

Yumurtalık kisti ne demektir?

Yumurtalıklar, her ay yumurtlama sürecinde aktif çalışan organlardır. Bu süreç sırasında oluşan bazı kistik yapılar aslında doğal döngünün parçasıdır. Bir kist, yumurtalığın içinde veya üzerinde sıvı dolu bir yapı olarak gelişir.

En önemli nokta şudur: her kist aynı değildir. Bazıları fizyolojik ve geçicidir, bazıları ise takip veya ek değerlendirme gerektirir.

Fonksiyonel ve patolojik kist farkı nedir?

İki ana grup vardır:

Fonksiyonel kistler

Adet döngüsü sırasında gelişir. En sık görülen tiptir. Genellikle zararsızdır ve birkaç hafta-ay içinde kaybolur. Folikül kisti ve korpus luteum kisti bu gruptadır.

Patolojik kistler

Anormal hücre büyümesiyle gelişen, daha az görülen kistlerdir. Dermoid kist, kistadenom ya da endometrioma gibi tipler bu grupta olabilir. Bunların yaklaşımı işlevsel kistlerden farklı olabilir.

Bu ayrım çok önemlidir; çünkü “kist var” cümlesi tek başına ne yapılacağını söylemez.

Her yumurtalık kisti belirti verir mi?

Hayır. Birçok kist tesadüfen saptanır. Belirti veriyorsa en sık şunlar olur:

• alt karında veya kasıkta ağrı
• dolgunluk ve şişkinlik hissi
• adet düzeninde değişiklik
• ilişki sırasında ağrı
• sık idrara çıkma veya baskı hissi
• bazen bağırsak boşaltımında zorlanma

Belirtiler, kistin tipi, büyüklüğü ve bulunduğu tarafa göre değişebilir.

Hangi belirtiler daha dikkat çekicidir?

Aşağıdaki durumlar daha fazla önem taşır:

• giderek artan kasık ağrısı
• karında belirgin şişlik veya dolgunluk
• tek tarafta ağrı
• ilişki sırasında rahatsızlık
• adet düzensizliği ile birlikte kasık ağrısı

Yumurtalık kisti ile ilgili üst sıralardaki birçok içerik belirtileri sıralar; ama iki önemli boşluk kalır: her kistin PCOS anlamına gelmediği ve her kistin ameliyat gerektirmediği. Bu iki nokta hastalar için çok kritiktir.

Ne zaman acil değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki tablo acil değerlendirme gerektirir:

• ani başlayan şiddetli kasık veya karın ağrısı
• ağrıya bulantı-kusmanın eşlik etmesi
• bayılma hissi
• ateş veya belirgin genel durum bozukluğu
• aşırı hassas karın ağrısı

Bu belirtiler kistin torsiyonuna (dönmesine) veya rüptürüne (yırtılmasına) işaret edebilir. Bu durumda evde beklemek uygun değildir.

Her kist ameliyat gerektirir mi?

Hayır. Kistin tedavi gerekip gerekmeyeceği şu başlıklara bağlıdır:

• tipi
• boyutu
• görüntüleme özellikleri
• belirti yapıp yapmadığı
• kişinin yaş grubu
• menopozda olup olmadığı

Birçok işlevsel kist izlemle kaybolur. Özellikle şikâyet yapmayan ve basit görünen kistlerde tekrar ultrasonla takip uygun olabilir. Buna karşılık büyük, kalıcı, belirti yapan veya kötü huylu olasılığı düşündüren kistler daha farklı değerlendirilir.

Sık yanlış bilinenler

Yumurtalık kisti varsa mutlaka ameliyat gerekir

Hayır. Birçok kist izlemle kendiliğinden kaybolabilir.

Her yumurtalık kisti PCOS demektir

Doğru değildir. PCOS çok sayıda küçük folikül ile karakterize farklı bir hormonal tablodur.

Kist varsa kesin kısır kalırım

Hayır. Çoğu kist fertiliteyi etkilemez.

Ağrı yoksa kist önemli değildir

Her zaman değil. Özellikle menopoz sonrası saptanan kistler daha dikkatli değerlendirilir.

Yumurtalık kistleri çok yaygındır ve çoğu iyi huyludur. Asıl önemli olan, kistin tipi ve davranışını ayırt etmektir. Ani şiddetli ağrı acil değerlendirme gerektirirken, birçok kist sakin ve planlı izlemle yönetilebilir.