İdrar Kaçırma Türleri: Stres, Sıkışma ve Karışık Tip Nasıl Ayırt Edilir?

Özet

İdrar kaçırma, istemsiz olarak idrar gelmesi anlamına gelir. Bu durum birçok kadında utanılan ama çok sık görülen bir yakınmadır. En önemli nokta şudur: İdrar kaçırma tek tip değildir. Öksürürken birkaç damla kaçırmakla, aniden bastıran sıkışma hissiyle tuvalete yetişememek aynı şey değildir.

Bu ayrımı yapmak önemlidir. Çünkü tedavi seçimi çoğu zaman kaçırmanın tipine göre değişir.

İdrar kaçırma ne demektir?

İdrar kaçırma, kişinin istemi dışında idrar sızmasıdır. Miktarı birkaç damladan daha fazlasına kadar değişebilir. NHS, bunun çok yaygın olduğunu ve utanmadan değerlendirilmesi gerektiğini vurgular. Önemli olan, kaçırmanın ne zaman ve nasıl olduğunu doğru tarif etmektir.

Stres tipi kaçırma nasıl olur?

Stres tipi kaçırma, mesane üzerine ani baskı bindiğinde idrar sızmasıdır. En tipik örnekler şunlardır:

• öksürürken
• hapşırırken
• gülerken
• zıplarken
• egzersiz yaparken
• ağır kaldırırken

Buradaki “stres” kelimesi psikolojik stres anlamına gelmez. Fiziksel baskı artışıyla ilgilidir. Çoğu zaman pelvik taban kasları ve idrar tutmayı sağlayan destek yapılarının zayıflığıyla ilişkilidir.

Sıkışma tipi kaçırma nasıl olur?

Sıkışma tipi ya da urge inkontinans, aniden gelen çok kuvvetli işeme hissiyle ilişkilidir. Kişi bir anda çok sıkışır ve tuvalete yetişemeden idrar kaçırabilir. Şu durumlar tipik olabilir:

• ani gelen çok güçlü işeme isteği
• kapıyı açarken veya su sesi duyunca artan sıkışma
• gece sık kalkma
• tuvalete yetişemeden kaçırma

Bu tablo çoğu zaman aşırı aktif mesane ile ilişkilidir. Yani sorun her zaman yalnızca zayıf kaslar değildir.

Karışık tip kaçırma ne anlama gelir?

Karışık tip kaçırmada hem stres tipi hem de sıkışma tipi belirtiler birlikte görülür. Örneğin kişi hem öksürürken idrar kaçırabilir hem de aniden çok sıkışıp yetişemeyebilir. Bu durumda hangi yakınmanın daha baskın olduğu tedavi planını etkiler.

Bu nedenle “kaçırıyorum” demek yeterli değildir; kaçırmanın ne zaman olduğunu anlatmak çok önemlidir.

Her idrar kaçırma pelvik taban zayıflığı mıdır?

Hayır. Pelvik taban önemli rol oynar ama tek neden değildir. Mesanenin aşırı aktif çalışması, prolapsus, bazı ilaçlar, enfeksiyonlar, aşırı sıvı-kafein alımı, kabızlık ve bazı nörolojik durumlar da tabloya katkı sağlayabilir.

Bu nedenle her hastaya otomatik olarak aynı egzersizi önermek doğru değildir. Önce mekanizmayı anlamak gerekir.

Ne zaman değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme geciktirilmemelidir:

• kaçırma günlük yaşamı etkiliyorsa
• idrar yaparken yanma veya ağrı varsa
• idrarda kan varsa
• vajinada dolgunluk ya da sarkma hissi eşlik ediyorsa
• mesaneyi tam boşaltamama hissi varsa
• belirtiler giderek artıyorsa

Bu durumda bazen mesane günlüğü, muayene ve ek testler gerekebilir. Ama ilk adım çoğu zaman iyi bir öyküdür.

Sık yanlış bilinenler

İdrar kaçırma yaşlanmanın doğal parçasıdır

Hayır. Sık görülür ama tedavisiz bırakılması gereken doğal bir durum değildir.

Stres tipi kaçırma duygusal stres yüzündendir

Doğru değildir. Buradaki stres, mesane üzerine fiziksel baskı anlamındadır.

Her idrar kaçırma aynı tedaviyle düzelir

Hayır. Önce kaçırmanın tipi anlaşılmalıdır.

Sıkışma tipi kaçırma varsa sadece az su içmek gerekir

Hayır. Sıvıyı gereksiz azaltmak tabloyu her zaman düzeltmez; bazen daha da kötüleştirebilir.

İdrar kaçırmanın en önemli özelliği, tek tip olmamasıdır. Öksürürken kaçırmak, aniden sıkışıp yetişememek ya da ikisini birlikte yaşamak farklı mekanizmalarla oluşur. Bu nedenle doğru tedavi, ancak kaçırmanın nasıl bir paternle yaşandığını anladıktan sonra planlanabilir.