Özet
Aşırı aktif mesane, birçok kadının günlük hayatını fark edilenden daha fazla etkileyen bir durumdur. En tipik yakınma, bir anda bastıran ve ertelemekte zorlanılan işeme isteğidir. Kişi bazen tuvalete yetişebilir, bazen yetişemez. Bu tabloya sık idrara çıkma ve gece birden fazla kez tuvalete kalkma da eşlik edebilir.
Bu sorun çoğu zaman "mesanem küçük" ya da "çok su içiyorum" diye düşünülerek küçümsenir. Oysa aşırı aktif mesane, yönetilebilen ama doğru anlaşılması gereken bir semptom grubudur.
Aşırı aktif mesane ne demektir?
Aşırı aktif mesane, ani gelen işeme isteğiyle tanınır. Bu istek çoğu zaman çok güçlüdür ve kişi ertelemekte zorlanır. NHS hasta bilgisinde de bu tablo; urgency yani ani sıkışma, frequency yani sık işeme ve nocturia yani gece işemeye kalkma ile tarif edilir.
Bazı kadınlarda buna kaçırma eşlik etmez. Bazılarında ise ani sıkışma sonrası tuvalete yetişemeden idrar kaçırma olur. Bu ikinci tablo urge inkontinans yani sıkışma tipi kaçırma olarak adlandırılır.
En sık belirtiler nelerdir?
Aşırı aktif mesanede en sık görülen belirtiler şunlardır:
- bir anda bastıran işeme isteği
- gündüz çok sık tuvalete gitme
- gece birden fazla kez işeme için uyanma
- su sesiyle veya kapıya yaklaşınca sıkışmanın artması
- bazen tuvalete yetişemeden kaçırma
Belirtilerin hepsi aynı anda olmak zorunda değildir. Bazen yalnızca sıkışma ve sık işeme olur, kaçırma olmaz.
Sıkışma tipi kaçırma ile ilişkisi nedir?
Aşırı aktif mesane, urge inkontinansla yani sıkışma tipi kaçırmayla ilişkili olabilir. Burada asıl sorun, mesanenin çok erken ve güçlü kasılmasıdır. Kişi işeme hissini kontrol etmekte zorlanır. Bu nedenle tablo, öksürürken veya egzersizde kaçırma ile seyreden stres tipi kaçırmadan farklıdır.
Bu ayrım tedavi açısından önemlidir. Çünkü ani sıkışma ile kaçıran biriyle öksürürken kaçıran birine aynı öneriler verilmez.
Bu tablo neden ortaya çıkabilir?
Birçok kadında net tek neden bulunmaz. Ama tabloyu artırabilen etkenler vardır:
- kafeinli içecekler
- çok az ya da çok fazla sıvı alma
- kabızlık
- idrar yolu enfeksiyonları
- menopozla ilişkili dokusal değişiklikler
- bazı nörolojik hastalıklar
- pelvik taban işlev bozuklukları
Bu nedenle aşırı aktif mesaneyi sadece “mesane sorunu” gibi düşünmek eksik olabilir. Mesaneyi etkileyen başka durumlar da birlikte değerlendirilir.
İlk basamakta neler yapılır?
NICE ve NHS kaynakları, ilk basamakta cerrahi ya da ileri işlemlerden önce yaşam tarzı ve davranışsal yaklaşımları öne çıkarır. Bunlar şunlardır:
- kafeini azaltmak
- sıvıyı çok artırmadan ama çok da kısmadan dengeli içmek
- mesane günlüğü tutmak
- mesane eğitimi yani işeme aralıklarını planlı uzatmak
- uygun hastalarda pelvik taban desteği
Bladder training yani mesane eğitimi, urge tipi belirtilerde önemli ilk seçeneklerden biridir ve çoğu program en az 6 hafta sürer. Bu süreçte amaç sıkışma geldiği anda hemen tuvalete gitmek yerine, mesaneyi biraz daha tolere etmeyi öğretmektir.
Hangi durumda farklı nedenler araştırılır?
Aşağıdaki durumlar varsa yalnızca aşırı aktif mesane gibi düşünmemek gerekir:
- idrar yaparken yanma
- idrarda kan
- ani kilo kaybı veya genel durum bozukluğu
- pelvik ağrı
- vajinada dolgunluk ve sarkma hissi
- mesaneyi boşaltamama hissi
Bu belirtiler enfeksiyon, taş, prolapsus veya başka alt üriner sistem sorunlarını düşündürebilir. Bu durumda değerlendirme daha ayrıntılı yapılır.
Sık yanlış bilinenler
Sık tuvalete gitmek sadece çok su içmekten olur
Hayır. Sıvı miktarı etkili olabilir ama aşırı aktif mesane başka mekanizmalarla da gelişebilir.
Tuvalete yetişemeden kaçırmıyorsam sorun yoktur
Doğru değildir. Kaçırma olmasa da sıkışma ve sık işeme günlük yaşamı bozabilir.
Sıvıyı tamamen kısarsam bu sorun çözülür
Hayır. Çok az sıvı almak mesaneyi daha fazla rahatsız edebilir.
Her idrar sıkışması enfeksiyondur
Hayır. Enfeksiyon önemli bir neden olabilir ama tek açıklama değildir.
Aşırı aktif mesane, sık ve ani işeme isteğiyle seyreden, çok yaygın ama çoğu zaman göz ardı edilen bir tablodur. İyi haber şu ki, çoğu kadında ilk yaklaşım ilaç ya da cerrahi değil; davranışsal düzenleme ve mesane eğitimiyle başlar. Asıl önemli olan, belirtilerin tipini doğru tarif etmek ve bunu günlük hayatınızı ne kadar etkilediğiyle birlikte değerlendirmektir.
Sık Sorulan Sorular
- Aşırı aktif mesane ne demektir?
- Ani ve zor bastırılan işeme isteğiyle birlikte sık tuvalete gitme ve bazen kaçırma ile seyreden bir tablodur.
- Aşırı aktif mesane ile sıkışma tipi kaçırma aynı şey mi?
- Sık ilişkili durumlardır. Aşırı aktif mesaneye bazen sıkışma tipi kaçırma eşlik eder, bazen etmez.
- İlk yaklaşımda ne yapılır?
- Kafein azaltma, sıvıyı düzenleme ve mesane eğitimi çoğu zaman ilk basamaktır.
- Mesane eğitimi ne kadar sürer?
- Çoğu program en az 6 hafta sürer ve düzenli uygulama gerektirir.
- Hangi durumda enfeksiyon da düşünülmelidir?
- Yanma, kötü koku, idrarda kan veya ateş varsa enfeksiyon ayrıca değerlendirilmelidir.
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi