Özet
Ürojinekolojik muayene, idrar kaçırma, ani sıkışma, vajinal baskı hissi, sarkma, dışkılama zorluğu ve pelvik tabanla ilişkili diğer yakınmaları anlamak için yapılan ayrıntılı değerlendirmedir. Bu görüşme yalnızca pelvik muayeneden ibaret değildir. Doğru tanının büyük kısmı iyi alınmış öyküye dayanır.
Birçok kadın bu muayeneden çekinir. Oysa amaç utandırmak değil, semptomun hangi mekanizmayla oluştuğunu anlamaktır. İdrar kaçırmanın tipi, sarkmanın derecesi ve pelvik tabanın nasıl çalıştığı ancak bu bütüncül değerlendirmeyle anlaşılır.
Ürojinekolojik muayene neden yapılır?
Bu muayene en sık şu yakınmalarda yapılır:
- öksürürken veya egzersizde idrar kaçırma
- ani sıkışma ve tuvalete yetişememe
- sık idrara çıkma
- vajinada dolgunluk veya kitle hissi
- mesaneyi tam boşaltamama hissi
- bağırsak boşaltma güçlüğü
- doğum sonrası pelvik taban sorunları
Amaç, “kaçırıyorum” ya da “aşağıda baskı var” cümlesini daha ayrıntılı çözümlemektir.
İlk görüşmede hangi sorular sorulur?
Öykü çoğu zaman muayenenin en önemli parçasıdır. Sık sorulan başlıklar şunlardır:
- idrarı ne zaman kaçırdığınız
- ani sıkışma hissi olup olmadığı
- gece kaç kez tuvalete kalktığınız
- vajinada baskı veya kitle hissi olup olmadığı
- doğum öyküsü
- kabızlık ve ıkınma
- kullandığınız ilaçlar
- günlük sıvı ve kafein alışkanlığı
- semptomların ne kadar zamandır olduğu
NICE değerlendirmede öykü, ilaç gözden geçirme ve semptomun yaşam kalitesine etkisinin önemli olduğunu vurgular.
Pelvik muayene nasıl yapılır?
Pelvik muayenede önce dış genital bölge ve sonra vajinal destek yapıları değerlendirilir. NHS ve RCOG hasta bilgilerinde, vajinal muayene ve gerektiğinde spekulum kullanılarak hangi organın ne kadar bombeleştiğinin anlaşılabildiği belirtilir. Bazı kadınlar ayakta, bazıları yan pozisyonda veya muayene masasında değerlendirilir.
İdrar kaçırma yakınması varsa sizden öksürmeniz istenebilir. Böylece öksürükle kaçırma olup olmadığı gözlenebilir. Sarkma şüphesinde ıkınma veya aşağı doğru baskı yapmanız istenebilir. Bu sırada destek yapıların nasıl hareket ettiği değerlendirilir.
Kegel yapıp yapamadığınız neden değerlendirilir?
Pelvik taban egzersizi planlanacaksa, önce o kası gerçekten sıkıp sıkamadığınızı anlamak gerekir. NHS ve NICE çizgisinde, uzman değerlendirmesinin bir parçası olarak pelvik taban kas kontraksiyonunun gücü ve doğruluğu kontrol edilir. Bazen muayenede parmakla kasların gücü değerlendirilir ve sizden sıkmanız istenir.
Bu çok önemlidir. Çünkü birçok kişi doğru kası bulduğunu sanır ama karın veya kalça kaslarını sıkıyor olabilir.
Hangi testler istenebilir, hangileri her zaman gerekli değildir?
Her hastada ileri test gerekmez. İlk basamakta çoğu zaman:
- idrar testi
- mesane günlüğü
- semptom değerlendirmesi
- pelvik muayene
ön plandadır. İleri testler ise seçilmiş durumlarda gündeme gelir. Örneğin:
- mesane boşaltma ölçümü
- işeme testi
- ürodinami
- görüntüleme
NICE ve NHS yaklaşımında, her hastaya rutin olarak ileri test yapmak yerine öykü ve muayeneye göre ihtiyaç belirlenir.
Muayeneden önce nasıl hazırlanmak faydalı olur?
Muayeneyi daha verimli hale getirmek için şu bilgiler yardımcı olabilir:
- semptomların ne zaman başladığı
- hangi durumda arttığı
- gün içinde kaç kez tuvalete gittiğiniz
- gece tuvalete kalkma sayısı
- kaçırmanın öksürükle mi, sıkışmayla mı olduğu
- doğum ve ameliyat öyküsü
Bazen birkaç günlük mesane günlüğü tutmak da muayeneyi çok kolaylaştırır.
Sık yanlış bilinenler
Ürojinekolojik muayene çok ağır ve ağrılıdır
Hayır. Rahatsız edici olabilir ama amaç tanı koymak için gerekli bilgiyi nazik biçimde toplamaktır.
Her hastada mutlaka ileri test yapılır
Doğru değildir. Birçok hastada iyi öykü ve pelvik muayene ile önemli bilgi elde edilir.
İdrar kaçırma sadece anlatarak anlaşılır, muayene gerekmez
Hayır. Kaçırmanın tipi ve olası sarkma bulguları muayeneyle daha net anlaşılır.
Muayenede kitle saptanırsa hemen ameliyat denir
Hayır. Tedavi kararı semptomların düzeyiyle birlikte verilir.
Ürojinekolojik muayene, idrar kaçırma ve sarkma gibi yakınmaları doğru isimlendirmek için çok değerlidir. İyi bir öykü, pelvik muayene ve gerektiğinde basit testler çoğu zaman tanı için yeterli olur. Asıl amaç, şikâyeti büyütmek değil; size en uygun ve en az gereksiz işlem içeren yaklaşımı belirlemektir.
Sık Sorulan Sorular
- Ürojinekolojik muayene neden yapılır?
- İdrar kaçırma, ani sıkışma, sarkma ve pelvik tabanla ilişkili belirtileri değerlendirmek için yapılır.
- Muayenede hangi sorular sorulur?
- Kaçırmanın tipi, tuvalet sıklığı, doğum öyküsü, sarkma hissi ve yaşam kalitesine etkisi gibi sorular sorulur.
- Pelvik muayenede ne yapılır?
- Vajinal destek yapıları değerlendirilir, gerekirse spekulum kullanılır ve bazen öksürme veya ıkınma istenir.
- Her hastada ileri test gerekir mi?
- Hayır. Birçok durumda iyi öykü, idrar testi, mesane günlüğü ve muayene ilk değerlendirme için yeterlidir.
- Muayeneye hazırlık için ne yapabilirim?
- Belirtilerinizin ne zaman ve nasıl olduğunu not etmek ve mümkünse kısa bir mesane günlüğü tutmak yardımcı olabilir.
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi