Özet
Pelvik organ sarkması, pelvik organlardan birinin ya da birkaçının destek dokular zayıfladığı için vajinaya doğru yer değiştirmesidir. En sık mesane, rahim veya bağırsağın vajinal duvara baskı yapması şeklinde görülür. Bu durum bazı kadınlarda hiç belirti vermez, bazı kadınlarda ise günlük yaşamı etkileyen dolgunluk, baskı ve işeme-bağırsak sorunlarına yol açabilir.
Sarkma kelimesi korkutucu gelebilir. Ama burada önemli olan, her sarkmanın aynı şiddette olmadığı ve her sarkmanın ameliyat gerektirmediğidir. Kararı belirleyen şey çoğu zaman hissettiğiniz yakınmaların düzeyidir.
Pelvik organ sarkması tam olarak nedir?
Pelvik organlar normalde pelvik taban kasları ve bağ dokular tarafından desteklenir. Bu destek zayıfladığında organlardan biri vajinaya doğru bombeleşebilir. ICS ve NHS bunu, pelvik organların vajinaya ya da vajinanın dışına doğru yer değiştirmesi olarak tanımlar.
Bu tablo bazen yalnızca muayenede fark edilir, bazen de kişi vajinada bir baskı veya kitle hissi yaşar.
Hangi organlar sarkabilir?
Sarkmanın yerine göre farklı tablolar olabilir:
- mesanenin öne doğru bombeleşmesi
- rahmin aşağı doğru inmesi
- bağırsağın arka vajinal duvara baskı yapması
- histerektomi sonrası vajina tepesinin aşağı doğru inmesi
Hastanın hissettiği belirti çoğu zaman benzerdir: vajinada bir dolgunluk, çekilme veya “bir şey aşağı iniyor” hissi.
En sık belirtiler nelerdir?
Pelvik organ sarkmasında en sık görülen belirtiler şunlardır:
- vajinada ağırlık veya baskı hissi
- dolgunluk
- aşağı çekilme hissi
- ele gelen ya da görülen şişlik/kitle
- uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
- idrarı tam boşaltamama hissi
- sık idrara çıkma veya idrar kaçırma
- kabızlık veya dışkılamada zorlanma
- ilişki sırasında rahatsızlık
Belirtiler çoğu zaman gün sonuna doğru ya da uzun süre ayakta kalınca daha belirgin olabilir. Yatınca hafiflemesi sık görülür.
Neden olur ve kimlerde daha sık görülür?
Sarkmayı kolaylaştıran en sık etkenler şunlardır:
- gebelik ve vajinal doğum
- yaşla birlikte destek dokuların zayıflaması
- menopoz
- kronik kabızlık ve ıkınma
- kronik öksürük
- fazla kilo
- ağır kaldırma
- geçirilmiş pelvik cerrahi
Bu nedenler tek tek ya da birlikte etkili olabilir. Bazı kadınlarda ise genetik yatkınlık ve bağ dokusu yapısı da rol oynar.
Her sarkma ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Bu en önemli noktalardan biridir. Eğer sarkma belirti vermiyorsa ya da çok hafif yakınma yaratıyorsa yalnızca izlem yeterli olabilir. Tedavi kararı sarkmanın derecesi kadar, hayat kalitesini ne kadar etkilediğine göre verilir.
Bu nedenle muayenede sarkma saptanmış olması otomatik olarak ameliyat olacağınız anlamına gelmez.
İlk yaklaşım ve ameliyatsız seçenekler nelerdir?
NICE ve NHS kaynaklarında ameliyatsız yaklaşımın önemli yeri vardır. İlk basamakta şunlar düşünülür:
- pelvik taban kas egzersizleri
- kabızlığı azaltmak
- kilo yönetimi
- öksürük ve ıkınma gibi baskıyı artıran etkenleri azaltmak
- uygun hastalarda vajinal pessar kullanımı
NICE, semptomatik ve hafif-orta düzey prolapsusta en az 4 ay denetimli pelvik taban kas eğitiminin düşünülebileceğini belirtir. Pessar da uygun kişilerde iyi bir destek seçeneği olabilir.
Hangi durumda daha hızlı değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlarda daha erken değerlendirme uygun olur:
- vajinada dışarı çıkan belirgin kitle
- idrarı yapamama ya da çok zor yapma
- tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
- belirgin kabızlık ve boşaltma güçlüğü
- ağrının giderek artması
- kanama, yara veya sürtünme nedeniyle tahriş
Bu belirtiler her zaman acil tablo demek değildir; ama yalnızca bekleyip görmek de doğru olmayabilir.
Sık yanlış bilinenler
Sarkma varsa mutlaka ameliyat gerekir
Hayır. Birçok kadında ameliyatsız seçenekler ve izlem yeterli olabilir.
Vajinada baskı hissi yaşlanmanın doğal parçasıdır
Doğru değildir. Sık görülse de değerlendirilmesi gereken bir belirtidir.
Pelvik taban egzersizleri işe yaramaz
Hayır. Özellikle seçilmiş olgularda ve doğru yapıldığında faydalı olabilir.
Ele gelen kitle hissi varsa kesin tüm organlar dışarı çıkmıştır
Hayır. Bulguların derecesi ve hangi organın etkilendiği muayenede anlaşılır.
Pelvik organ sarkması, çok sık görülen ve çoğu zaman yönetilebilir bir durumdur. Vajinada baskı, ağırlık, dolgunluk veya ele gelen kitle hissi varsa bunu sadece yaşa ya da doğum öyküsüne bağlayıp geçmemek gerekir. En önemli şey, şikâyetinizi ne kadar etkilediğini belirlemek ve tedavi kararını buna göre planlamaktır.
Sık Sorulan Sorular
- Pelvik organ sarkması nedir?
- Mesane, rahim veya bağırsağın destek dokular zayıfladığı için vajinaya doğru yer değiştirmesidir.
- Sarkmanın en sık belirtisi nedir?
- Vajinada dolgunluk, baskı, ağırlık veya ele gelen bir kitle hissidir.
- Her sarkma ameliyat gerektirir mi?
- Hayır. Tedavi kararı belirtilerin düzeyine ve yaşam kalitesine etkisine göre verilir.
- Ameliyatsız tedavi var mı?
- Evet. Pelvik taban egzersizleri, yaşam tarzı düzenlemeleri ve uygun hastalarda pessar seçenekler arasındadır.
- Ne zaman daha hızlı değerlendirme gerekir?
- İdrar yapamama, dışarı çıkan belirgin kitle, tekrarlayan enfeksiyon veya belirgin boşaltma zorluğu varsa değerlendirme gerekir.
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi