Özet
Rahim sarkması, rahmin destek dokular zayıfladığı için aşağı doğru inmesi ve vajinaya doğru yaklaşmasıdır. Hafif olgularda yalnızca muayenede fark edilebilir. Daha ileri düzeylerde ise vajinada dolgunluk, baskı, çekilme hissi veya ele gelen kitle gibi yakınmalar yaratabilir.
Bu tablo düşündüğünüzden daha sık görülür. Ama her rahim sarkması aynı değildir. Bazı kadınlarda çok hafif seyreder ve izlem yeterli olur. Bazılarında ise günlük yaşamı belirgin etkileyebilir.
Rahim sarkması ne demektir?
RCOG hasta bilgisinde uterin prolapsus, rahmin aşağı doğru sarkarak vajinaya inmesi olarak tanımlanır. İleri olgularda rahim girişe kadar gelebilir ya da daha da dışarı çıkabilir. Bu durum bazen tek başına, bazen mesane veya bağırsağın eşlik ettiği kombine prolapsus şeklinde görülür.
En sık belirtiler nelerdir?
Rahim sarkmasında en sık yakınmalar şunlardır:
- vajinada ağırlık hissi
- aşağı çekilme veya baskı
- ele gelen kitle
- uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
- belde veya pelvik bölgede dolgunluk hissi
- idrar yaparken ya da dışkılarken zorlanma
- ilişki sırasında rahatsızlık
Belirtiler genellikle gün sonuna doğru ya da ağır fiziksel aktivite sonrası daha belirgin hale gelebilir.
Dereceler ne anlama gelir?
Rahim sarkmasının derecesi, rahmin ne kadar aşağı indiğini anlatır. RCOG, prolapsusun 1’den 4’e kadar evrelendirilebildiğini belirtir. Hafif olgularda rahim aşağı inse de vajina dışına çıkmaz. İleri olgularda rahim girişe kadar gelebilir ya da dışarı taşabilir.
Ancak burada önemli olan nokta, derecenin tek başına karar vermemesi. Hafif bir sarkma bazı kadınlarda hiç sorun yaratmazken, orta düzey bir sarkma kişiyi daha çok rahatsız edebilir.
Neden olur ve kimlerde daha sık görülür?
Rahim sarkmasına zemin hazırlayan başlıca nedenler şunlardır:
- gebelik ve vajinal doğum
- yaş ve menopoz
- kronik kabızlık ve ıkınma
- uzun süreli öksürük
- fazla kilo
- ağır kaldırma
- bağ dokusu zayıflığı
Bu nedenle sadece “çok doğum yaptım” açıklaması yeterli değildir. Birçok faktör birlikte etkili olabilir.
Her rahim sarkması ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Bu konuda en önemli bilgi budur. RCOG da her prolapsusun tedavi gerektirmediğini, kararın yaşam kalitesine etkisine göre verilmesi gerektiğini vurgular. Eğer sarkma hafifse ve günlük yaşamı belirgin etkilemiyorsa izlem yeterli olabilir.
Rahatsızlık arttığında ise önce ameliyatsız seçenekler, daha sonra gerektiğinde cerrahi değerlendirilir.
Ameliyatsız yaklaşım seçenekleri nelerdir?
İlk basamak seçenekler şunlar olabilir:
- pelvik taban kas egzersizleri
- kabızlığı azaltmak
- kilo kontrolü
- ağır kaldırma ve kronik öksürük gibi baskı artıran etkenleri azaltmak
- peser kullanımı
RCOG, peserlerin özellikle uterin prolapsusta yararlı olabildiğini belirtir. NICE da semptomatik prolapsusta pelvik taban kas eğitiminin anlamlı yerini vurgular.
Hangi durumda daha hızlı değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlar varsa daha erken değerlendirme uygun olur:
- vajinadan dışarı çıkan belirgin kitle
- idrarı yapamama veya zor yapma
- sık enfeksiyon
- belirgin boşaltma güçlüğü
- sürtünme, yara veya kanama
- günlük yaşamı ciddi bozan baskı hissi
Bu bulgular ilerlemiş destek kaybını düşündürebilir ve daha ayrıntılı plan gerektirebilir.
Sık yanlış bilinenler
Rahim sarkması varsa mutlaka ameliyat gerekir
Hayır. Hafif veya az belirti veren olgularda ameliyatsız seçenekler ve izlem yeterli olabilir.
Rahim sarkması sadece ileri yaşta olur
Doğru değildir. Daha genç kadınlarda da özellikle doğumlar sonrası görülebilir.
Kitle hissediyorsam geri dönüş yoktur
Hayır. Semptomları azaltmak için ameliyatsız ve cerrahi seçenekler vardır.
Sarkma sadece rahimle ilgilidir
Her zaman değil. Mesane ve bağırsak desteği de birlikte etkilenebilir.
Rahim sarkması, yaygın ama çoğu zaman yönetilebilir bir pelvik destek sorunudur. En önemli nokta, yalnızca sarkmanın derecesine değil, bunun size ne kadar rahatsızlık verdiğine odaklanmaktır. Tedavi kararı da bu nedenle kişiselleştirilir.
Sık Sorulan Sorular
- Rahim sarkması nedir?
- Rahmin destek dokular zayıfladığı için vajinaya doğru aşağı inmesidir.
- En sık belirtisi nedir?
- Vajinada ağırlık, aşağı çekilme ve ele gelen kitle hissi en sık belirtilerdendir.
- Her rahim sarkması ameliyat gerektirir mi?
- Hayır. Tedavi kararı belirtilerin düzeyi ve yaşam kalitesine etkisine göre verilir.
- Peser rahim sarkmasında işe yarar mı?
- Evet. Uygun hastalarda ameliyatsız destek seçeneği olarak düşünülebilir.
- Ne zaman daha hızlı değerlendirme gerekir?
- Dışarı çıkan belirgin kitle, işeme zorluğu, sürtünme veya kanama varsa değerlendirme gerekir.
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi