Sarkmada Ameliyat Ne Zaman Düşünülür?

Özet

Pelvik organ sarkmasında ameliyat kararı, çoğu kadının ilk aklına gelen sorulardan biridir. Ancak bu karar yalnızca muayenede görülen sarkmanın derecesine göre verilmez. Aynı derecede sarkması olan iki kadından biri hiç rahatsızlık yaşamazken, diğeri günlük hayatında belirgin zorlanma yaşayabilir. Bu nedenle tedavi kararı, anatomik bulgu kadar semptomlara göre şekillenir.

Ameliyat, doğru kişide çok faydalı olabilir. Ama her sarkma ameliyat gerektirmez ve her ameliyat da tek seferde kalıcı çözüm garantisi vermez.

Sarkmada ameliyat kararı neye göre verilir?

RCOG hasta bilgisinde de vurgulandığı gibi, ameliyatın düşünülmesinde en temel başlık sarkmanın günlük yaşamı ne kadar etkilediğidir. Aşağıdaki durumlar karar sürecinde önemlidir:

• baskı ve dolgunluk hissinin ne kadar belirgin olduğu
• vajinadan dışarı çıkan kitle olup olmadığı
• işeme veya dışkılama sorunları
• cinsel yaşamda rahatsızlık
• konservatif tedavilerin işe yarayıp yaramadığı

Yani karar yalnızca “kaçıncı derece?” sorusuyla değil, “size ne kadar yük oluyor?” sorusuyla verilir.

Hangi durumda beklemek veya ameliyatsız seçenekler daha uygundur?

Aşağıdaki durumlarda ameliyatsız yaklaşım daha uygun olabilir:

• sarkma hafifse
• semptomlar azsa
• günlük yaşam çok etkilenmiyorsa
• pelvik taban egzersizleri ve yaşam tarzı değişikliği fayda sağlıyorsa
• peserle rahatlama oluyorsa

RCOG ve NICE, pessar ve pelvik taban kas eğitimi gibi ameliyatsız seçeneklerin önemli olduğunu vurgular. Bu nedenle ameliyat çoğu zaman ilk adım değildir.

Ameliyat hangi yakınmalarda daha çok düşünülür?

Cerrahi daha çok şu durumlarda gündeme gelir:

• belirgin ve sürekli vajinal kitle hissi
• dışarı çıkan sarkma
• günlük yaşamı ciddi bozan baskı ve ağırlık
• idrar yapma veya dışkılama zorluğu
• ameliyatsız yöntemlere rağmen süren rahatsızlık

Bazı kadınlarda belirtiler yalnızca gün sonuna doğru artar ve tolere edilebilir düzeydedir. Bazılarında ise yaşam kalitesi belirgin etkilenir. Cerrahi kararı işte bu fark belirler.

Gelecekte gebelik planı neden önemlidir?

RCOG açık biçimde, gelecekte çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlarda prolapsus cerrahisinin çoğu zaman ertelenebileceğini belirtir. Çünkü yeni bir gebelik ve doğum, ameliyat sonrası tekrar sarkma riskini artırabilir.

Bu nedenle henüz ailesini tamamlamamış bir kadında karar, aynı yaştaki ama doğurganlık planı bitmiş bir kadından farklı olabilir.

Ameliyat öncesi hangi riskler konuşulmalıdır?

Her cerrahide olduğu gibi prolapsus ameliyatlarında da riskler açıkça konuşulmalıdır. RCOG hasta bilgisinde kanama, enfeksiyon, cinsel ilişkide ağrı, idrar sorunları ve sarkmanın tekrar etmesi gibi başlıklar özellikle vurgulanır. Ayrıca ameliyat tipi, kullanılan materyal ve yaklaşım şekli de risk profilini değiştirir.

Bu nedenle karar verirken şu soruların konuşulması önemlidir:

• hangi ameliyat neden öneriliyor?
• alternatifler neler?
• iyileşme süresi ne kadar?
• mesane ve bağırsak belirtilerime ne kadar etki etmesi beklenir?
• tekrar etme ihtimali nedir?

Her ameliyat sarkmayı kalıcı olarak çözer mi?

Hayır. RCOG, hiçbir ameliyatın sarkmayı kalıcı olarak garanti edemeyeceğini açıkça belirtir. Çoğu kadın ameliyat sonrası rahatlama yaşar; ama yıllar içinde yeniden sarkma olabilir. Fazla kilo, kronik kabızlık, öksürük ve ağır fiziksel yüklenme gibi etkenler bu riski artırabilir.

Bu yüzden ameliyatı “bir daha asla yaşamam” düşüncesiyle değil, belirgin şikâyeti azaltmaya yönelik etkili ama gerçekçi bir seçenek olarak değerlendirmek gerekir.

Sık yanlış bilinenler

Muayenede sarkma görüldüyse ameliyat şarttır

Hayır. Kararı belirleyen asıl şey semptomların düzeyi ve yaşam kalitesine etkisidir.

Sarkma ameliyatı olursam sorun bir daha asla tekrarlamaz

Doğru değildir. Rahatlama sağlanabilir ama tekrar riski tamamen sıfırlanmaz.

Peser kullanmak ameliyatı geciktirmekten başka işe yaramaz

Hayır. Birçok kadın için uzun süreli ve etkili bir ameliyatsız seçenek olabilir.

Gelecekte gebelik planı ameliyat kararını etkilemez

Yanlış. Yeni gebelik ve doğum kararı doğrudan etkileyebilir.

Sarkmada ameliyat kararı kişiye özeldir. Hafif sarkmayı görmek değil, yaşadığınız rahatsızlığı anlamak belirleyicidir. Ameliyatsız seçeneklerden yeterli yarar görmeyen, günlük yaşamı ciddi etkilenen ve doğurganlık planı tamamlanmış kadınlarda cerrahi daha çok gündeme gelir. En iyi karar, belirtiler, beklentiler ve riskler birlikte konuşulduğunda verilir.