Özet
Pelvik taban fizyoterapisi, pelvik taban kaslarının gücünü, dayanıklılığını, gevşeme becerisini ve koordinasyonunu değerlendiren ve buna göre tedavi planlayan özel bir fizyoterapi alanıdır. Bu yaklaşım yalnızca egzersiz listesi vermek değildir. Önce sorunun tipi anlaşılır, sonra buna uygun program oluşturulur.
Bu nedenle pelvik taban fizyoterapisi, idrar kaçırma yaşayan bir kadın için de, pelvik ağrısı olan biri için de, doğum sonrası toparlanma sürecindeki biri için de yararlı olabilir. Ama aynı yöntem herkese aynı şekilde uygulanmaz.
Pelvik taban fizyoterapisi neyi kapsar?
Pelvik sağlık fizyoterapisi çoğu zaman şu alanları kapsar:
- pelvik taban kas gücü ve gevşemesinin değerlendirilmesi
- işeme ve dışkılama alışkanlıklarının gözden geçirilmesi
- postür ve nefes kullanımının değerlendirilmesi
- pelvik taban egzersizlerinin öğretilmesi
- gerektiğinde gevşeme ve rahatlatma teknikleri
- mesane eğitimi ve davranışsal düzenleme
- doğum sonrası toparlanma desteği
NICE, pelvik taban disfonksiyonunda multidisipliner yaklaşım ve eğitimli profesyoneller tarafından yürütülen programların önemini vurgular.
Hangi yakınmalarda fayda sağlayabilir?
Pelvik taban fizyoterapisi şu durumlarda sık düşünülür:
- stres tipi idrar kaçırma
- karışık tip kaçırma
- ani sıkışma ve mesane kontrol sorunları
- hafif-orta düzey prolapsus belirtileri
- doğum sonrası pelvik taban zayıflığı
- pelvik ağrı
- ilişki sırasında ağrı
- pelvik taban gerginliği ve gevşeme zorluğu
Kısacası, yalnızca “zayıf kas” problemi için değil, bazen “fazla gergin kas” için de kullanılır.
İlk değerlendirmede neler yapılır?
İlk randevuda yalnızca egzersiz gösterilmez. Önce şunlar anlaşılmaya çalışılır:
- yakınmanın ne olduğu ve ne zaman arttığı
- idrar, bağırsak ve cinsel yaşam belirtileri
- gebelik, doğum ve ameliyat öyküsü
- günlük yaşamda zorlandığınız alanlar
- pelvik taban kasını doğru bulup bulamadığınız
Gerekli ve onay verdiğiniz durumda dışarıdan ya da vajinal değerlendirme ile pelvik taban kaslarının gerçekten nasıl çalıştığı anlaşılabilir. Bu sayede yanlış egzersiz verme riski azalır.
Tedavide hangi yöntemler kullanılabilir?
Tedavi planı yakınmaya göre değişir. Kullanılabilecek başlıca yöntemler şunlardır:
- kişiye özel pelvik taban egzersizi
- gevşeme ve nefes çalışmaları
- mesane eğitimi
- yaşam tarzı düzenlemeleri
- davranışsal öneriler
- gerekirse biofeedback veya destekleyici teknikler
NICE, etkili pelvik taban kas kasılması yapamayan kadınlarda biofeedback, elektrik stimülasyonu veya vajinal koniler gibi destekleyici tekniklerin düşünülebileceğini belirtir.
Pelvik ağrı ve gerginlikte neden farklı yaklaşım gerekir?
Bu çok önemli bir ayrımdır. Çünkü bazı kadınlarda sorun kasların zayıflığı değil, tam tersine sürekli kasılı olmasıdır. Imperial NHS hasta bilgilendirmesinde de aşırı aktif pelvik tabanın pelvik ağrı, urgency, frequency, idrar kaçırma, boşaltma güçlüğü ve kabızlıkla ilişkili olabileceği belirtilir. EAU kronik pelvik ağrı rehberi de pelvik taban kası aşırı aktivitesi ve miyofasyal tetik noktalarının özel fizyoterapi ile ele alınabileceğini vurgular.
Bu yüzden pelvik ağrı yaşayan her kişiye klasik Kegel vermek doğru olmayabilir. Önce kasların gerçekten gevşemeye mi yoksa güçlenmeye mi ihtiyacı olduğunu anlamak gerekir.
Ne kadar sürede sonuç beklenir?
Pelvik taban fizyoterapisi birkaç günde mucize yaratmaz. Kaçırma ve prolapsus belirtilerinde düzenli programlar çoğu zaman aylarla ölçülen süreçlerdir. NICE, stres ve karışık tip kaçırmada en az 3 ay, semptomatik prolapsusta ise en az 4 ay denetimli pelvik taban eğitimi düşünülmesini önerir.
Pelvik ağrı ve gerginlikte ise hedef bazen kası güçlendirmek değil, önce gevşetmek olduğu için süreç yine kişiye göre değişir.
Sık yanlış bilinenler
Pelvik taban fizyoterapisi sadece doğumdan sonra yapılır
Hayır. Her yaşta ve farklı yakınmalarda uygulanabilir.
Bu tedavi sadece Kegel öğretmektir
Doğru değildir. Değerlendirme, gevşeme, mesane eğitimi ve davranışsal plan da önemli parçalardır.
Ağrı varsa daha çok Kegel yapmak gerekir
Her zaman değil. Bazı kişilerde kaslar zaten fazla gergindir.
Sonuç almak için birkaç seans yeterlidir
Hayır. Düzenli ve kişiye uygun program gerekir.
Pelvik taban fizyoterapisi, doğru kişide çok etkili bir tedavi desteğidir. En büyük gücü, herkese aynı egzersizi vermek yerine önce sorunun ne olduğunu anlamasıdır. Zayıflık, gerginlik, kaçırma, ağrı veya doğum sonrası toparlanma… Hangi başlık baskınsa plan ona göre şekillenir.
Sık Sorulan Sorular
- Pelvik taban fizyoterapisi kimlere fayda sağlar?
- İdrar kaçırma, prolapsus, doğum sonrası toparlanma, pelvik ağrı ve gerginlik gibi birçok durumda faydalı olabilir.
- Bu tedavi sadece Kegel öğretmek midir?
- Hayır. Değerlendirme, gevşeme, mesane eğitimi ve davranışsal plan da tedavinin parçası olabilir.
- Pelvik ağrıda da fizyoterapi işe yarar mı?
- Evet. Özellikle pelvik taban gerginliği ve aşırı aktivitesi varsa özel fizyoterapi yararlı olabilir.
- Kaçırmada ne kadar süre devam etmek gerekir?
- Düzenli programlar çoğu zaman haftalar değil aylar içinde daha belirgin sonuç verir.
- Her hastada iç değerlendirme yapılır mı?
- Hayır. Gereklilik ve onam durumuna göre karar verilir.
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi