Bebek Ters Duruyor (Makat Geliş): Dıştan Çevirme (ECV) Nedir, Ne Zaman Düşünülür?

Özet

Gebeliğin son döneminde yapılan kontrollerde bazen bebeğin baş aşağı değil, poposu ya da ayakları aşağıda olacak şekilde durduğu söylenir. Buna makat geliş denir. Bu bilgi anne adayında doğal olarak kaygı yaratabilir. Ancak ilk bilinmesi gereken şey şudur: Gebeliğin erken ve orta döneminde makat geliş çok sık görülür. Çünkü bebeğin dönmek için yeterli alanı vardır.

Asıl değerlendirme, gebeliğin son haftalarına yaklaşıldığında yapılır. Çünkü bebeğin 36–37 haftaya doğru hâlâ makat gelişte olması, doğum planını etkileyebilecek bir durumdur.

Makat geliş ne demektir?

Makat geliş, bebeğin rahim içinde başı yukarıda, poposu ya da ayakları aşağıda olacak şekilde durmasıdır. Halk arasında “bebek ters duruyor” diye tarif edilir. Aslında bebeğin yönü tamamen ters olmak zorunda değildir; önemli olan doğum kanalına hangi kısmın daha yakın olduğudur.

Gebelik boyunca pozisyon değişebilir. Bu nedenle daha erken haftalarda söylenen makat geliş bilgisi doğum şekli açısından tek başına belirleyici değildir.

Hangi haftada önem kazanmaya başlar?

1. haftaya kadar birçok bebek kendiliğinden baş geliş pozisyonuna döner. Bu nedenle 28–32 haftalarda makat gelişte olan bir bebeğin ileride de aynı şekilde kalacağı anlamı çıkmaz.

Ancak 36. hafta civarında hâlâ makat geliş devam ediyorsa, bundan sonra ne yapılacağı daha planlı konuşulur. Bu noktada genellikle üç başlık gündeme gelir:

• dıştan çevirme yani ECV
• planlı sezaryen
• seçilmiş olgularda planlı vajinal makat doğum

Dıştan çevirme (ECV) nedir?

ECV, doktorun karın üzerinden kontrollü manevralarla bebeği baş geliş pozisyonuna döndürmeye çalıştığı işlemdir. Bu işlem hastanede yapılır. Öncesinde bebeğin pozisyonu ultrasonla değerlendirilir, annenin tansiyonu ve bebeğin kalp atımları kontrol edilir. İşlemden sonra da yine bebeğin iyi olduğu doğrulanır.

Uterusu gevşetmek için bazı gebelerde ilaç uygulanabilir. Bu, işlemin başarı şansını artırabilir. İşlem sırasında baskı hissi ve rahatsızlık olabilir ama bu his kişiden kişiye değişir.

ECV kimlerde düşünülür, kimlerde uygun olmayabilir?

ECV, genellikle 36 hafta civarında makat geliş devam eden ve başka bir sezaryen nedeni olmayan gebelerde konuşulur. Ancak her durumda uygun değildir.

Özellikle şu durumlarda ECV uygun olmayabilir:

• plasenta previa gibi zaten sezaryen gerektiren durumlar
• yakın zamanda vajinal kanama
• bebeğin kalp atımlarında sorun düşündüren tablo
• suyun gelmiş olması
• çoğul gebelik

Uygunluk kararı, yalnızca bebeğin ters durmasına bakılarak verilmez. Plasentanın yeri, amniyon sıvısı, bebeğin tahmini kilosu, önceki doğum öyküsü ve o günkü muayene bulguları birlikte değerlendirilir.

Başarı şansı ve riskler nasıl konuşulur?

ECV'nin başarı şansı yaklaşık her iki kadından birinde beklenir. Daha önce vajinal doğum yapmış olanlarda başarı ihtimali genellikle biraz daha yüksektir. Başarılı bir ECV sonrası bebeğin tekrar makat gelişe dönme ihtimali ise düşüktür ama tamamen sıfır değildir.

Risk kısmı da açıkça konuşulmalıdır. İşlem genel olarak güvenli kabul edilse de, hastanede yapılmasının nedeni budur: çok nadir de olsa bebeğin kalp atımlarında değişiklik veya plasentayla ilgili bir sorun nedeniyle acil sezaryen gerekebilir. Bu nedenle evde ya da donanımsız ortamda yapılmaz.

ECV olmazsa hangi doğum seçenekleri gündeme gelir?

Bebeğin dönmemesi durumunda seçenekler yeniden konuşulur. Çoğu gebede planlı sezaryen öne çıkar. Ancak her makat gelişte otomatik olarak aynı karar verilmez. Bazı seçilmiş olgularda, deneyimli ekip ve uygun hastane koşullarında vajinal makat doğum da değerlendirilebilir.

Burada önemli olan, doğum kararının sadece pozisyona göre değil; bebeğin tipi, boyutu, başın duruşu, annenin pelvik değerlendirmesi ve merkezin deneyimine göre verilmesidir.

Ne zaman daha hızlı değerlendirme gerekir?

ECV sonrasında ya da makat geliş bilinen gebelikte şu durumlarda beklemek doğru olmaz:

• vajinal kanama
• düzenli kasılmalar
• su gelmesi
• bebek hareketlerinde azalma
• işlem sonrası geçmeyen belirgin karın ağrısı

Bu bulgular olduğunda doğum ekibiyle hızla iletişime geçmek gerekir.

Sık yanlış bilinenler

Bebek ters duruyorsa mutlaka sorun vardır

Hayır. Makat geliş tek başına bebeğin mutlaka bir problemi olduğu anlamına gelmez.

ECV herkese yapılabilir

Doğru değildir. Uygunluk mutlaka hekim değerlendirmesiyle belirlenir.

ECV çok tehlikelidir, hiç düşünülmemelidir

Hayır. Genel olarak güvenli kabul edilir; ancak hastane koşullarında uygulanmasının nedeni nadir risklere hazırlıklı olmaktır.

Bebek dönmediyse tek seçenek hemen sezaryendir

Çoğu durumda planlı sezaryen öne çıkar ama seçilmiş olgularda farklı doğum seçenekleri de ayrıca konuşulabilir.

Makat geliş, gebeliğin son haftalarında doğum planını etkileyen bir durumdur; ama tek başına paniğe neden olması gerekmez. En doğru yaklaşım, bebeğin hâlâ dönme ihtimali olan dönemle, artık doğum planının konuşulması gereken dönemi ayırmaktır. ECV de bu noktada bazı kadınlar için değerli bir seçenek olabilir; ancak karar her zaman kişiye ve gebeliğin o anki durumuna göre verilir.