Bartolin Kisti Nedir?

Özet

Bartolin kisti, vajina girişinin iki yanında bulunan Bartolin bezlerinden birinin kanalının tıkanmasıyla gelişen şişliktir. Bu bezler normalde vajina girişini nemlendiren sıvı üretir. Kanal tıkandığında sıvı dışarı akamaz ve kist oluşur. Küçükse kişi bunu fark etmeyebilir. Daha büyük olduğunda ise vajina girişine yakın bir kitle ya da dolgunluk hissi yaratabilir.

Burada en önemli ayrım, ağrısız kist ile enfekte ve ağrılı apse arasındadır. Tedavi yaklaşımı da buna göre değişir.

Bartolin kisti tam olarak nedir?

Bartolin bezleri vajina girişinin her iki yanında yer alır. Bu bezlerin kanalı tıkanırsa bez içinde sıvı birikir ve kist oluşur. NHS hasta bilgisinde de Bartolin kistinin vajina girişine yakın bir şişlik olduğu ve her zaman tedavi gerektirmeyebileceği belirtilir.

Küçük kistler bazen tesadüfen fark edilir. Kişi yalnızca eline gelen küçük, yumuşak bir kitle hissedebilir.

Kist ile apse arasındaki fark nedir?

Kist enfekte değilse genellikle ağrısızdır. Ancak kist içine enfeksiyon girerse Bartolin apsesi oluşabilir. Bu durumda tablo değişir:

• hızla artan ağrı
• kızarıklık
• otururken ve yürürken zorlanma
• bazen ateş
• dokunmakla belirgin hassasiyet

Apsede içerde iltihap birikimi olur. Bu nedenle yalnızca “şişlik var” değil, “şişlik çok ağrılı mı?” sorusu önemlidir.

Hangi belirtiler görülür?

Bartolin kistinde en sık görülen belirtiler şunlardır:

• vajina girişine yakın tek taraflı şişlik
• dolgunluk hissi
• bazen ilişki sırasında rahatsızlık
• büyükse otururken sürtünme hissi

Apseye döndüğünde ise şunlar ön plana çıkar:

• şiddetli ağrı
• kızarıklık ve hassasiyet
• yürümekte veya oturmakta zorluk
• bazen kötü kokulu akıntı veya kendiliğinden drenaj

Bu ayrım hastanın ne kadar hızlı değerlendirilmesi gerektiğini belirler.

Ne zaman sadece izlem, ne zaman işlem gerekir?

Küçük, ağrısız Bartolin kistleri her zaman işlem gerektirmez. NHS ve ACOG çizgisinde, ağrı yapmayan kistlerde bazen sadece gözlem yeterlidir. Ancak şu durumlarda işlem daha çok düşünülür:

• ağrının artması
• apsenin oluşması
• kistin tekrarlaması
• oturmayı, yürümeyi veya ilişkiyi zorlaştırması

İşlem seçenekleri arasında drenaj, Word kateter yerleştirilmesi veya bazı olgularda marsupializasyon bulunabilir. Her kist için doğrudan ameliyat gerekmez.

40 yaş sonrası neden daha dikkatli değerlendirilir?

Bu önemli ve çoğu içerikte eksik geçen bir ayrıntıdır. Bartolin kistleri daha çok genç ve orta yaş erişkinlerde görülür. 40 yaş üstünde yeni ortaya çıkan Bartolin kitlesi daha dikkatli değerlendirilir. ACOG eğitim materyalinde ve bazı vulvar onkoloji rehberlerinde bu yaş grubunda kist duvarından biyopsi veya daha dikkatli inceleme önerilebildiği belirtilir. Bunun nedeni, çok nadir de olsa malignite olasılığını dışlamaktır.

Bu, 40 yaş üstündeki her kistin kötü huylu olduğu anlamına gelmez. Ancak “sadece kisttir” diye otomatik düşünülmemesi gerektiğini gösterir.

Evde sıcak oturma banyosu ne kadar yardımcı olur?

Küçük ve erken dönemdeki rahatsızlıklarda ılık oturma banyoları bazı kadınlarda rahatlama sağlayabilir. Özellikle hafif hassasiyet varsa ağrıyı azaltabilir ve bazen spontan boşalmayı kolaylaştırabilir. Ama bu yaklaşım apsede veya şiddetli ağrıda tek başına yeterli olmayabilir.

Yani sıcak oturma banyosu destekleyici olabilir; ama artan ağrı, ateş veya oturamayacak kadar hassasiyet varsa profesyonel değerlendirme gerekir.

Sık yanlış bilinenler

Bartolin kisti varsa mutlaka ameliyat gerekir

Hayır. Küçük ve ağrısız kistler bazen sadece izlenebilir.

Şişlik ağrımıyorsa önemli değildir

Her zaman değil. Özellikle tekrar ediyorsa veya 40 yaş sonrası yeni başladıysa değerlendirme gerekir.

Apse kendiliğinden patlarsa sorun tamamen biter

Doğru değildir. Tekrarlama olabilir ve bazen işlem gerekebilir.

Vajina girişindeki her kitle Bartolin kistidir

Hayır. Başka vulvar kitleler ve deri lezyonları da olabilir.

Bartolin kisti çoğu zaman iyi huylu bir tıkanma problemidir. Ancak ağrılı hale geldiğinde ya da tekrarladığında günlük yaşamı ciddi şekilde bozabilir. En önemli nokta, ağrısız kitle ile enfekte apseyi ayırmak ve özellikle 40 yaş sonrası yeni gelişen kitleleri daha dikkatli değerlendirmektir.