Tekrarlayan Bakteriyel Vajinozis Neden Olur?

Özet

Bakteriyel vajinozis, vajinal koku ve akıntının en sık nedenlerinden biridir. Bazı kadınlarda tek bir atak şeklinde görülür ve tedavi sonrası düzelir. Bazılarında ise yakınmalar kısa süre sonra yeniden başlar. Özellikle balıksı koku ve ince akıntının tekrar etmesi moral bozucu olabilir. Bu durumda birçok kadın “ilaç bana yaramıyor” ya da “hep aynı enfeksiyonu kapıyorum” diye düşünür.

Oysa tekrarlayan BV, sadece tek bir mikrobun yeniden bulaşması gibi düşünülmemelidir. Vajinal mikrobiyal dengenin tekrar bozulması da bu tablonun önemli parçasıdır.

Tekrarlayan BV ne demektir?

BV’nin tedaviden sonra tekrar ortaya çıkması, yani benzer koku ve akıntı şikâyetlerinin yeniden başlaması rekürren tabloyu düşündürür. Bu durum oldukça yaygındır. Tek seferlik bir tedavi sonrasında nüks yaşanması, nadir ya da “yanlış bir şey yaptığınız” anlamına gelmez.

Burada önemli olan, gerçekten tekrar eden BV mi olduğunu, yoksa benzer yakınma yapan başka bir vajinal enfeksiyon ya da vulvar sorun mu bulunduğunu ayırt etmektir.

BV neden tekrar eder?

Tekrarlayan BV’de birkaç mekanizma rol oynayabilir:

• vajinal bakteriyel dengenin yeniden bozulması
• ilk epizottan sonra tam kalıcı düzelme olmaması
• vajinal duş veya tahriş edici ürünler
• bazı cinsel davranışlarla ilişkili mikrobiyota değişimi
• bakırlı spiral gibi bazı eşlik eden durumlar

Ama en kritik nokta şudur: BV’yi hijyen eksikliği gibi görmek doğru değildir. Aşırı temizlik ve vajinal duş gibi alışkanlıklar bazen tabloyu daha da kötüleştirebilir.

Hangi alışkanlıklar riski artırabilir?

CDC rehberinde BV ile ilişkilendirilen başlıca durumlar arasında şunlar yer alır:

• yeni veya birden fazla cinsel partner
• korunmasız ilişki
• vajinal duş
• bazı kadınlarda bakırlı spiral kullanımı

Bu başlıklar ilişki gösterir; ancak “kesin sebep budur” anlamına gelmez. Her kadında aynı faktör etkili olmayabilir.

Partner tedavisi gerekir mi?

Bu, en sık sorulan sorulardan biridir. Tekrarlayan BV’de birçok kadın partnerinin de tedavi edilmesi gerektiğini düşünür. Ancak rutin partner tedavisi çoğu durumda önerilmez. Çünkü çalışmalar, standart partner tedavisinin kadınlarda nüksü belirgin biçimde azaltmadığını göstermiştir.

Bu bilgi önemli bir kapsam boşluğunu doldurur: Tekrarlayan BV’de çözüm her zaman partnere antibiyotik vermek değildir. Asıl odak, doğru tanı ve doğru nüks yönetimidir.

Her koku gerçekten BV midir?

Hayır. Vajinal koku şu durumlarda da görülebilir:

• trikomonas
• unutulmuş tampon veya yabancı cisim
• bazı cilt ve vulvar sorunlar
• nadiren servikal ya da vajinal başka patolojiler

Ayrıca koku ile birlikte yoğun kaşıntı ve kızarıklık varsa sadece BV değil, mantar ya da irritan dermatit de düşünülmelidir.

Tekrarlayan olguda tedavi neden değişebilir?

İlk BV atağında kullanılan standart tedavi bazı kadınlarda yeterli olur. Ama nüks tekrar ediyorsa hekim farklı bir tedavi rejimi seçebilir ya da daha uzun baskılayıcı plan gündeme gelebilir. Bu yüzden tekrarlayan BV’de her seferinde aynı kısa tedaviyi rastgele tekrarlamak en iyi yaklaşım olmayabilir.

Ayrıca probiyotikler ve yüksek doz D vitamini gibi sık konuşulan yöntemlerin her biri için kanıt aynı güçte değildir. Bu nedenle “doğal” diye her öneri aynı derecede etkili kabul edilmemelidir.

Sık yanlış bilinenler

BV tekrar ediyorsa temizlik sorunum vardır

Hayır. Bu tablo kişisel temizlik eksikliğiyle açıklanmaz.

Vajinal duş yapmak BV’yi önler

Doğru değildir. Vajinal duş riski artırabilir.

Partner mutlaka tedavi edilmelidir

Her zaman değil. Rutin partner tedavisi çoğu durumda standart yaklaşım değildir.

Koku varsa kesin BV vardır

Hayır. Koku yapan başka vajinal ve vulvar nedenler de vardır.

Tekrarlayan bakteriyel vajinozis, sık görülen ve yönetimi bazen sabır gerektiren bir tablodur. En önemli şey, nüksü utanılacak bir durum gibi değil; doğru değerlendirme gerektiren tıbbi bir sorun olarak görmek ve her seferinde kendi kendine aynı tedaviyi uygulamadan önce gerçekten BV mi tekrar ediyor sorusunu sormaktır.