Rahim İçi Perde (Septum) Histeroskopi ile Nasıl Tedavi Edilir?

Özet

Rahim içi perde, yani septum, rahim boşluğunu kısmen ya da tamamen bölen doğumsal bir yapısal farklılıktır. Kadın bunu çoğu zaman hiç fark etmez. Bazen tesadüfen görüntülemede saptanır, bazen de tekrarlayan gebelik kaybı, infertilite değerlendirmesi ya da gebelikte karşılaşılan sorunlar sonrasında gündeme gelir.

Septum konusu, internette en çok yanlış ve aşırı genellenen başlıklardan biridir. Çünkü bazı içeriklerde her septumun mutlaka ameliyat edilmesi gerektiği izlenimi oluşur. Oysa bu doğru değildir. En önemli nokta, septumun hangi bağlamda saptandığıdır.

Rahim içi perde ne demektir?

Septum, rahim iç boşluğunu bölen fibromüsküler bir bölmedir. Doğuştan vardır. Bazen küçük bir bölme şeklindedir, bazen daha belirgin olabilir. Kişi adet düzensizliği yaşamadan da bu yapıya sahip olabilir.

Tek başına septum varlığı her zaman belirti üretmez. Ancak bazı kadınlarda şu durumlarla ilişkilendirilebilir:

• tekrarlayan düşükler
• infertilite değerlendirmesi
• bazı gebelik komplikasyonları
• ultrasonda rahim şeklinin olağandan farklı görülmesi

Septum nasıl anlaşılır?

Günümüzde ilk basamak değerlendirmede histeroskopiye hemen geçmek yerine görüntüleme yöntemleri kullanılır. Özellikle üç boyutlu transvajinal ultrason, uterin şekil değerlendirmesinde çok önemli hale gelmiştir. Bu, gereksiz cerrahi kararlarını azaltır.

Bazen ek olarak şu yöntemler de gündeme gelebilir:

• saline infusion sonografi
• MR
• seçilmiş olgularda histeroskopi ile doğrudan kavite değerlendirmesi

Yani tanı basamağı ile tedavi basamağı her zaman aynı değildir.

Her septum tedavi gerektirir mi?

Hayır. Bu en kritik noktadır. Her septum saptandığında otomatik ameliyat kararı verilmez. Septumun tedavisi daha çok şu durumlarda düşünülür:

• tekrarlayan gebelik kaybı öyküsü
• seçilmiş infertilite olguları
• başka açıklama bulunmayan bazı üreme sorunları

Özellikle tekrarlayan düşük yaşayan kadınlarda cerrahi daha güçlü şekilde gündeme gelir. Buna karşılık yalnızca tesadüfen saptanan, semptom oluşturmayan her septum için ameliyat zorunlu değildir.

Histeroskopik septum ameliyatı nasıl yapılır?

Histeroskopik septum tedavisinde, rahim ağzından ince kamera ile rahim boşluğuna girilir ve septum kontrollü şekilde kesilerek boşluğun daha doğal şekline kavuşması amaçlanır. Karında kesi yapılmaz. Bu yönüyle histeroskopik yaklaşım, karın ameliyatından farklıdır.

İşlem sırasında amaç fazla değil, yeterli düzeltmeyi yapmaktır. Bu nedenle deneyim ve dikkat çok önemlidir. Bazen ameliyathane koşullarında ve anestezi ile yapılır.

Bu ameliyat gebelik şansını kesin artırır mı?

Hayır, bunu kesin dille söylemek doğru olmaz. İşte bu nokta hem tıbbi hem etik açıdan çok önemlidir.

Güncel rehberler şunu söyler:

• Tekrarlayan gebelik kaybı olan ve septate uterus saptanan kadınlarda cerrahi düşünülmesi anlamlı olabilir.
• İnfertilite bağlamında ise canlı doğum oranını kesin artırdığına dair kanıt daha sınırlı ve tartışmalıdır. Bu nedenle karar ortak değerlendirme ile verilmelidir.

Yani septum ameliyatı “kesin gebe kalırsınız” vaadiyle sunulmamalıdır. Doğru anlatım, seçilmiş kadınlarda yararlı olabileceği ama sonucun kişiden kişiye değişeceğidir.

İyileşme ve sonrası nasıl planlanır?

Histeroskopik septum ameliyatı sonrası çoğu kadın birkaç gün içinde hafif kramplar ve lekelenme yaşayabilir. İyileşme planı şu başlıkları içerebilir:

• işlem sonrası kontrol
• gerekirse kavitenin yeniden değerlendirilmesi
• gebelik planı için ne kadar beklenmesi gerektiğinin konuşulması
• eşlik eden başka infertilite nedenlerinin ayrıca ele alınması

Bu da başka bir önemli boşluğu kapatır: septum ameliyatı yapıldıktan sonra diğer infertilite nedenlerini göz ardı etmek doğru değildir.

Sık yanlış bilinenler

Her rahim içi perde mutlaka ameliyat edilmelidir

Hayır. Karar, neden saptandığına ve üreme öyküsüne göre verilir.

Septum ameliyatı olduktan sonra gebelik kesin sağlıklı ilerler

Doğru değildir. Cerrahi bazı riskleri azaltabilir ama tüm sonuçları garanti etmez.

Septum ancak histeroskopi ile anlaşılır

Hayır. Günümüzde üç boyutlu ultrason ilk basamakta çok önemlidir.

İnfertilite varsa septum görüldüğünde başka nedenleri araştırmaya gerek yoktur

Yanlış. İnfertilite çoğu zaman çok faktörlüdür.

Rahim içi perde, mutlaka müdahale gerektiren bir bulgu değil; doğru bağlamda değerlendirilmesi gereken bir anatomik durumdur. Histeroskopik tedavi seçilmiş kadınlarda önemli fayda sağlayabilir. Ama en doğru karar, infertilite ve düşük öyküsüyle birlikte, gerçekçi beklenti kurularak verildiğinde ortaya çıkar.