Prolapsus Cerrahisi Nedir?

Özet

Prolapsus cerrahisi, pelvik organ sarkmasını düzeltmek veya hastanın şikâyetlerini azaltmak için yapılan ameliyatların genel adıdır. Burada prolapsus, mesane, rahim, vajina tepesi ya da bağırsağın destek dokular zayıfladığı için aşağı doğru yer değiştirmesi anlamına gelir. Cerrahinin hedefi her zaman “mükemmel anatomi” yaratmak değildir; çoğu zaman asıl amaç, kadının hayatını bozan baskı, dolgunluk, kitle hissi, işeme ve bazen bağırsak sorunlarını azaltmaktır.

Bu nedenle prolapsus cerrahisi kararı yalnızca muayenede görülen sarkma derecesine göre verilmez. Aynı sarkma derecesi iki kadında bambaşka düzeyde rahatsızlık yaratabilir. Kararı belirleyen şey çoğu zaman semptomların günlük yaşama etkisidir.

Prolapsus cerrahisi neyi amaçlar?

Ameliyatın amacı, sarkan bölgeyi yeniden desteklemek ve yaşam kalitesini bozan belirtileri azaltmaktır. En sık hedeflenen yakınmalar şunlardır:

• vajinada baskı veya dolgunluk hissi
• ele gelen kitle
• aşağı çekilme hissi
• işemeyi başlatmakta zorlanma veya mesaneyi tam boşaltamama hissi
• bazı kadınlarda bağırsak boşaltımında zorlanma
• cinsel yaşamı etkileyen prolapsus rahatsızlığı

Burada önemli nokta, prolapsus ameliyatının her belirtide aynı sonucu vermeyeceğini bilmektir. Özellikle aşırı aktif mesane, ani sıkışma veya pelvik ağrı gibi belirtiler, sadece sarkma düzeltilince tamamen kaybolmayabilir.

Ameliyat ne zaman gündeme gelir?

Güncel kılavuzlar, cerrahinin genellikle semptomları devam eden ve ameliyatsız seçeneklerden yeterli fayda görmeyen kadınlarda düşünülmesini önerir. Bu seçenekler şunları içerir:

• pelvik taban kas eğitimi
• yaşam tarzı düzenlemeleri
• kabızlığın azaltılması
• uygun hastalarda peser kullanımı
• menopozla ilişkili kuruluk ve hassasiyet varsa vajinal östrojen desteği

Yani ameliyat çoğu zaman ilk basamak değil, seçeneklerden biridir. Ancak bazı kadınlarda dışarıya doğru belirgin çıkan kitle, ciddi boşaltım sorunu veya semptom yükünün çok fazla olması nedeniyle daha erken konuşulabilir.

Hangi ameliyat türleri vardır?

Prolapsus cerrahisi tek tip değildir. Temel olarak iki büyük grupta düşünmek daha kolaydır:

1. Onarıcı cerrahi

Bu ameliyatlarda amaç, vajinal anatomiyi ve desteği yeniden kurmaktır. Vajinal yoldan yapılan onarımlar, sakrospinöz fiksasyon, uterusu koruyan bazı ameliyatlar, abdominal veya laparoskopik sakrokolpopeksi ve sakrohisteropeksi bu gruba girer.

2. Obliteratif cerrahi

Bu yaklaşımda vajinal kanal kısmen veya tamamen kapatılır. NICE, kolpoklezisi vajinal ilişki planlamayan ve ameliyat/ameliyat sonrası riskleri daha yüksek olan seçilmiş kadınlarda düşünmeyi önerir. Bu ameliyatın önemli sonucu, sonrasında penetratif vajinal ilişkinin mümkün olmamasıdır.

Bu ayrım önemlidir; çünkü herkes için uygun ameliyat aynı değildir.

Rahim korunabilir mi, her zaman alınması gerekir mi?

Hayır, her zaman rahmin alınması gerekmez. Bu, prolapsus cerrahisinin en sık yanlış anlaşılan yönlerinden biridir. Uterin prolapsusta NICE kadınlara farklı seçenekler sunulmasını önerir. Bunlar arasında:

• vajinal histerektomi, gerektiğinde destekleyici ek işlemle birlikte
• vajinal sakrospinöz histeropeksi
• Manchester onarımı
• abdominal veya laparoskopik sakrohisteropeksi

yer alır.

Yani rahmini korumak isteyen bir kadın için de seçenekler vardır. Buna karşılık bazı kadınlarda rahmin alınması, cerrahi planın daha uygun parçası olabilir. Burada tek doğru yoktur; seçim rahmi koruma isteği, eşlik eden patolojiler, gelecekte gebelik planı ve cerrahinin tipiyle birlikte değerlendirilir.

Onarıcı ve obliteratif cerrahi farkı neden önemlidir?

Bu ayrım, yalnızca teknik değil yaşam tarzı açısından da önemlidir. Onarıcı cerrahi, anatomiyi destekleyerek vajinal fonksiyonu korumayı hedefler. Obliteratif cerrahi ise daha düşük riskli olabilir ama vajinal ilişkiyi ortadan kaldırır.

Bu nedenle ileri yaş ya da medikal risk tek başına kolpoklezis kararı vermek için yeterli değildir. Kadının cinsel yaşam beklentisi, kişisel tercihleri ve yaşam kalitesi mutlaka konuşulmalıdır.

Ameliyat öncesi hangi başlıklar konuşulmalıdır?

Kılavuzların özellikle vurguladığı nokta, kararın ortak verilmesidir. Şu başlıklar mutlaka ele alınmalıdır:

• ameliyatın amacı ne?
• şikâyetlerin hangisini düzeltmesi bekleniyor?
• hangi belirtilerde daha sınırlı fayda olabilir?
• nüks yani tekrar sarkma riski ne?
• mesane, bağırsak ve cinsel işlev nasıl etkilenebilir?
• mesh kullanılıyorsa bunun tipi, kalıcılığı ve uzun dönem belirsizlikleri neler?
• gelecekte çocuk sahibi olma planı var mı?

Özellikle gelecekte gebelik planı olan kadınlarda uterus koruyucu prolapsus cerrahileri daha dikkatli planlanır ve bu durum bazen bölgesel uzman ekip görüşünü gerektirir.

Sık yanlış bilinenler

Prolapsus cerrahisi sadece rahmi almak demektir

Hayır. Rahmi koruyan veya vajina tepesini destekleyen farklı ameliyatlar vardır.

Sarkma varsa ameliyat şarttır

Hayır. Bazı kadınlarda peser ve pelvik taban yaklaşımı yeterli olabilir.

Her ameliyat sarkmayı kalıcı olarak tamamen çözer

Doğru değildir. Her ameliyatta nüks ihtimali ve işlevsel sonuçlar ayrı ayrı konuşulmalıdır.

Tek bir en iyi prolapsus ameliyatı vardır

Hayır. En iyi ameliyat, semptoma, anatomik soruna, yaşama ve beklentiye en çok uyan seçenektir.

Prolapsus cerrahisi bir “tek ameliyat” değil, seçilmiş hastalarda kullanılan bir ameliyat grubudur. Rahim korunup korunmayacağı, mesh kullanılıp kullanılmayacağı, vajinal ilişkinin korunup korunmayacağı ve beklenen faydanın ne olduğu kişiye göre değişir. Bu nedenle iyi prolapsus cerrahisi kararı, teknik isimleri ezberlemekten çok, hangi şikâyeti hangi işlemle düzeltmeye çalıştığımızı netleştirmekle başlar.