Özet
Erken doğum, gebeliğin 37. haftasından önce başlayan doğum eylemidir. Bazı kadınlarda belirtiler açık ve belirgindir; bazılarında ise daha sinsi başlar. Özellikle belden vuran adet sancısı benzeri ağrı, sıklaşan kasılmalar, pelvik bölgede aşağı baskı hissi, akıntıda değişiklik ve su gelmesi en dikkat çekici işaretlerdir.
Bu belirtilerin güçlüğü şuradadır: bir kısmı gebeliğin son dönemlerinde görülen normal rahatsızlıklarla karışabilir. Bu yüzden asıl önemli olan, 37 haftadan önce ortaya çıkan bu yakınmaları sıradan gebelik ağrısı gibi yorumlamamaktır.
Erken doğum ne demektir?
Erken doğum eylemi, rahmin düzenli kasılmalarıyla birlikte rahim ağzında değişiklik başlamasıdır. Yani yalnızca birkaç kasılma hissetmek yeterli değildir; ama hasta açısından ilk fark edilen şey çoğu zaman ritmik kasılma veya aşağı doğru baskı hissidir.
Tüm erken doğumlar aynı haftada olmaz. 34–37 hafta arası ile daha erken haftalardaki riskler farklıdır. Ancak hasta açısından temel mesaj aynıdır: 37 haftadan önce doğum belirtisi düşündüren yakınmalar ciddiye alınmalıdır.
En önemli belirtiler nelerdir?
Erken doğumun en sık belirtileri şunlardır:
- düzenli kasılmalar veya karın sertleşmeleri
- adet sancısı benzeri kramplar
- pelvik bölgede basınç hissi
- alışılmadık alt sırt ağrısı
- vajinal akıntıda belirgin artış veya yapısının değişmesi
- lekelenme ya da hafif kanama
- sulu akıntı veya su gelmesi
Bu belirtiler tek tek de görülebilir, birlikte de olabilir. Özellikle her 10 dakikada bir ya da daha sık gelen kasılmalar önemli kabul edilir.
Yalancı sancı ile nasıl karışabilir?
Gebeliğin son aylarında Braxton Hicks denen düzensiz kasılmalar görülebilir. Bunlar pozisyon değiştirince, su içince ya da dinlenince azalabilir. Erken doğum eylemine ait kasılmalar ise daha düzenli hale gelir, tekrar eder ve giderek rahatsız edici olabilir.
Hastanın evde kesin ayrımı yapması her zaman kolay değildir. Bu yüzden 37 haftadan önce düzenli kasılma ya da su gelmesi hissi varsa “yalancı olabilir” diye beklemek doğru yaklaşım değildir.
Hangi durumlar riski artırır?
Erken doğum her zaman öngörülemez; ama bazı durumlarda risk daha yüksektir:
- daha önce erken doğum öyküsü
- çoğul gebelik
- rahim ağzı ile ilgili bazı yapısal problemler
- vajinal veya üriner enfeksiyonlar
- sigara kullanımı
- kontrolsüz kronik hastalıklar
- bazı uterin anomaliler
- aşırı stres ve fiziksel yüklenme
- düşük vücut ağırlığı ya da belirgin beslenme sorunları
Yine de bu faktörler yokken de erken doğum başlayabilir. Bu nedenle belirtiyi ciddiye almak, risk faktörü olup olmamasından daha önemlidir.
Muayenede neler yapılır?
Şüphe olduğunda değerlendirme genellikle şu başlıkları içerir:
- kasılmaların izlenmesi
- rahim ağzının muayenesi
- gerekirse transvajinal ultrason ile serviks uzunluğu
- su gelmesi ya da akıntının değerlendirilmesi
- bebeğin kalp atımı ve genel durumu
- gerekli olgularda enfeksiyon veya başka nedenlerin araştırılması
Yani amaç sadece “doğum başlamış mı?” sorusunu değil, “ne kadar risk var ve ne yapmalıyız?” sorusunu da yanıtlamaktır.
Tedavi nasıl planlanır?
Tedavi gebelik haftasına ve doğum eyleminin gerçekten başlayıp başlamadığına göre değişir. Bazı kadınlarda yakın takip ve istirahat önerisi yeterli olabilir. Bazı olgularda hastane yatışı gerekir. Gerekli durumlarda:
- bebeğin akciğer gelişimi için kortikosteroid
- doğumu biraz geciktirmek için tokolitik tedavi
- çok erken haftalarda nöroproteksiyon amacıyla magnezyum sülfat
- enfeksiyon veya membran problemi varsa ona yönelik tedavi
planlanabilir.
Burada amaç her zaman doğumu tamamen durdurmak değildir; bazen bebeğin daha güvenli koşullarda doğabilmesi için birkaç gün zaman kazanmaktır.
Ne zaman hemen başvurmak gerekir?
Aşağıdaki durumlar bekletilmemelidir:
- 37 haftadan önce düzenli kasılmalar
- su gelmesi şüphesi
- vajinal kanama
- belirgin pelvik basınç
- alışılmadık, geçmeyen alt sırt ağrısı
- bebeğin hareketlerinde azalma
- ateş ve kötü kokulu akıntı
Bu belirtiler olduğunda doğrudan kadın doğum ekibi ya da doğum yapılacak merkezle iletişime geçmek gerekir.
Sık yanlış bilinenler
Erken doğum belirtisi sadece sancıdır
Hayır. Akıntı değişikliği, su gelmesi, baskı hissi ve alt sırt ağrısı da önemli olabilir.
Bel ağrısı gebelikte normaldir, o yüzden önemsenmez
Her zaman değil. Özellikle alışılmadık ve ritmik alt sırt ağrısı erken doğum belirtisi olabilir.
Su gelmediyse erken doğum başlamaz
Doğru değildir. Birçok erken doğum olgusunda önce kasılmalar başlar.
Dinlenince biraz azalırsa sorun yoktur
Hayır. 37 haftadan önce düzenli kasılmalar veya sulu akıntı yine de değerlendirilmelidir.
Erken doğum belirtileri bazen silik başlayabilir. Bu yüzden asıl güvenli yaklaşım, 37 haftadan önce düzenli kasılma, su gelmesi, pelvik basınç ve alışılmadık sırt ağrısını ciddiye almaktır. Erken başvuru, hem tanının netleşmesini hem de gerekli ise bebeğe zaman kazandıracak tedavilerin uygulanmasını sağlar.
Sık Sorulan Sorular
- Erken doğum ne zamandan önce olur?
- 37. gebelik haftasından önce başlayan doğum eylemi erken doğum kabul edilir.
- En sık erken doğum belirtileri nelerdir?
- Düzenli kasılmalar, adet sancısı benzeri ağrı, pelvik basınç, sulu akıntı veya su gelmesi en sık belirtilerdir.
- Alt sırt ağrısı erken doğum belirtisi olabilir mi?
- Evet. Özellikle alışılmadık, geçmeyen ve ritmik alt sırt ağrısı erken doğum belirtisi olabilir.
- Yalancı sancı ile nasıl ayırt edilir?
- Evde kesin ayırmak zor olabilir; 37 haftadan önce düzenli kasılma varsa değerlendirme gerekir.
- Su gelmesi olursa sancı beklenmeli mi?
- Hayır. 37 haftadan önce su gelmesi şüphesi varsa hemen değerlendirme gerekir.
İlgili Yazılar
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi