Özet
Bağırsak sarkması, tıbbi adıyla rektal prolapsus, kalın bağırsağın son kısmının makattan dışarı doğru sarkmasıdır. Hastalar bunu çoğu zaman ıkınma sırasında çıkan kırmızımsı bir kitle olarak tarif eder. Bazen bu kitle içeri geri döner, bazen görünür şekilde kalabilir.
Bu tablo yalnızca görüntüyle ilgili değildir. Dışkı kaçırma, mukuslu akıntı, kabızlık ve tam boşalamama hissi gibi yaşam kalitesini belirgin etkileyen şikâyetler de yapabilir.
Bağırsak sarkması ne demektir?
Rektal prolapsus, rektumun anüsten dışarı yer değiştirmesidir. Bazı kaynaklar iç (internal) ve tam kat (full thickness) prolapsusu ayrı değerlendirir. İç prolapsusta dışarı belirgin doku görünmeyebilir ama boşaltım sorunları ön planda olabilir. Tam kat prolapsusta ise dışarı çıkan kitle daha net fark edilir.
Kadınlarda pelvik taban sorunları, kronik kabızlık ve ıkınma öyküsü bu tabloya zemin hazırlayabilir.
En sık belirtiler nelerdir?
En sık belirtiler şunlardır:
- ıkınırken veya tuvalette anüsten çıkan doku
- mukuslu akıntı
- dışkı tutamama
- tam boşalamama hissi
- kabızlık
- anal bölgede rahatsızlık veya ağrı
- bazen kanama
Özellikle dışarı çıkan doku ile birlikte dışkı kaçırma ya da sümüksü akıntı varsa tablo daha belirgin hale gelir.
Hemoroidden nasıl ayrılır?
Bu ayrım hasta açısından çok önemlidir. Hemoroidde çoğu zaman damarsal meme yapıları ve kanama daha ön plandadır. Rektal prolapsusta ise daha geniş, katlanan, kırmızımsı bir doku dışarı çıkabilir. Bazı hastalar ikisini karıştırır ve uzun süre hemoroid sanarak bekler.
Bu nedenle makattan çıkan her doku hemoroid diye kabul edilmemelidir.
Neden olur ve kimlerde daha sık görülür?
Rektal prolapsusu kolaylaştıran başlıca etkenler şunlardır:
- kronik kabızlık ve ıkınma
- pelvik taban zayıflığı
- ileri yaş
- geçirilmiş pelvik cerrahiler
- nörolojik sorunlar
- kadınlarda pelvik taban desteğinin bozulduğu durumlar
Bu başlık, jinekoloji ve kolorektal alanın kesiştiği bir sorundur. Özellikle eşlik eden pelvik organ sarkması, idrar kaçırma veya pelvik taban bozukluğu varsa değerlendirme daha bütüncül yapılmalıdır.
Tedavi her zaman ameliyat mıdır?
Her hastada aynı değildir. İç prolapsus veya hafif fonksiyonel bozukluklarda kabızlığı azaltmak, dışkılama alışkanlığını düzenlemek, pelvik taban fizyoterapisi ve biofeedback gibi konservatif yaklaşımlar yardımcı olabilir. Ancak tam kat rektal prolapsusta cerrahi daha sık gündeme gelir.
Cerrahi yaklaşım karından veya perineden yapılan farklı tekniklerle planlanabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu yaşa, genel duruma ve prolapsusun tipine göre belirlenir.
Pelvik taban ve kabızlık neden bu kadar önemlidir?
Çünkü rektal prolapsus sadece mekanik bir sarkma değildir; çoğu zaman boşaltım örüntüsü de bozulmuştur. Eğer kabızlık sürer ve kişi sürekli ıkınırsa, mevcut tablo daha da ağırlaşabilir. Ayrıca pelvik taban koordinasyonu iyi değilse cerrahi sonrası dönemde bile semptomlar tam düzelmeyebilir.
Bu nedenle tedavinin yalnızca “ameliyat olmak” değil, aynı zamanda ıkınma alışkanlığını düzeltmek ve pelvik tabanı desteklemek kısmı da vardır.
Ne zaman gecikmeden değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlarda beklemek doğru değildir:
- anüsten çıkan dokunun giderek artması
- dışkı tutamama
- kanama
- şiddetli ağrı
- dokunun içeri dönmemesi
- kabızlık ve tam boşaltamama hissinin belirginleşmesi
Özellikle dokunun içeri dönmediği ve ağrının arttığı durumlarda daha hızlı değerlendirme gerekir.
Sık yanlış bilinenler
Makattan çıkan her şey hemoroiddir
Hayır. Rektal prolapsus hemoroidden farklıdır.
Bağırsak sarkması sadece yaşlı erkeklerde olur
Doğru değildir. Kadınlarda da sık görülebilir ve pelvik tabanla ilişkili olabilir.
Ameliyat olursam kabızlık kendiliğinden tamamen düzelir
Her zaman değil. Dışkılama alışkanlığı ve pelvik taban da ayrıca ele alınmalıdır.
Sadece görüntü bozukluğu yapar
Hayır. Dışkı kaçırma, mukuslu akıntı ve boşaltım zorluğu da önemli parçasıdır.
Bağırsak sarkması, hem mekanik hem de fonksiyonel yönü olan bir tablodur. Bu nedenle en doğru yaklaşım, yalnızca dışarı çıkan dokuyu değil; kabızlık, dışkı kontrolü ve pelvik taban işlevini birlikte değerlendirmektir.
Sık Sorulan Sorular
- Bağırsak sarkması nedir?
- Rektumun makattan dışarı doğru sarkmasıdır.
- En sık belirtisi nedir?
- Ikınırken veya tuvalette makattan çıkan kırmızımsı doku en dikkat çekici belirtidir.
- Hemoroidden farkı nedir?
- Rektal prolapsusta dışarı çıkan doku daha geniş ve bağırsağa ait yapıdadır; hemoroid ile karışabilir ama aynı şey değildir.
- Her hastada ameliyat gerekir mi?
- İç veya hafif prolapsuslarda konservatif yaklaşım yararlı olabilir; tam kat prolapsusta cerrahi daha sık düşünülür.
- Pelvik taban neden önemlidir?
- Kabızlık, ıkınma ve pelvik taban koordinasyonu rektal prolapsusun hem gelişiminde hem tedavisinde önemli rol oynar.
İlgili Yazılar
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi